Yönetici
Kısaca özet
Anakart bozulduğunda bilgisayarın ya hiç açılmaz, ya da çok farklı ve garip hatalar vermeye başlar. Çünkü anakart, tüm donanımın birbirine bağlandığı ana bileşen.
Anakart bozulduğunda tipik belirtiler
- Bilgisayar hiç açılmıyor
Güç tuşuna basıyorsun, fanlar bile dönmüyor ya da 1 saniye dönüp hemen kapanıyor.
- Açılır gibi yapıp ekrana görüntü gelmiyor
Fanlar dönüyor, ışıklar yanıyor ama monitörde hiçbir şey yok, BIOS ekranı bile gelmiyor.
- BIOS bip sesleri
Bazı anakartlar sorun olduğunda belirli sayıda bip sesi verir. RAM, ekran kartı vs. sağlamken hâlâ bip hatası varsa sorun anakart tarafında olabilir.
- USB portları, PCIe slotları çalışmıyor
Fare/klavye bazen görüyor bazen görmüyor, bazı USB portları tamamen ölü oluyor.
- Rastgele reset atma / donma
Windows açılıyor ama durduk yere mavi ekran, kilitlenme, yeniden başlama olabiliyor. Diğer parçalar sağlam test edildiyse anakart şüpheli.
- Yanık kokusu veya gözle görülür hasar
Kapasitör şişmesi, MOSFET yanığı, kararmış bölgeler, anakart üzerindeki sıvı teması izleri gibi fiziksel hasarlar.
Ne olur, neler zarar görebilir?
- Bilgisayar genelde kullanılamaz hale gelir, çünkü CPU, RAM, ekran kartı hepsi anakart üzerinden haberleşir.
- Bazı durumlarda sadece anakart yanar, diğer bileşenler sağlam kalır.
- Kalitesiz güç kaynağı veya ciddi kısa devre durumunda işlemci, RAM, ekran kartı, hatta SSD’ye kadar zarar gidebilir.
Kontrol ve tanı için temel adımlar
- Görsel kontrol: Anakartı yakından incele, şişmiş kondansatör, yanık izi, oksit, sıvı teması var mı bak.
- Minimum sistemle dene:
Sadece anakart + CPU + 1 RAM + dahili GPU (varsa) + PSU ile çalıştır. Bu halde bile POST etmiyorsa anakart/CPU/PSU üçlüsüne odaklanılır. - PSU test: Başka bir sağlam güç kaynağı ile denemek, güç sorunu mu, anakart mı anlamaya yardımcı olur.
- Parça değiş-tokuş: Aynı sokette başka bir işlemci veya RAM ile denemek gerçek sorumlu parçayı ayırmaya yarar.
Onarım mı, değişim mi?
- Garantisi varsa: Direkt servise gönderilir.
- Garanti yoksa:
- Anakart seviyesi elektronik bilgisi ve ekipmanı olan teknisyenler tamir edebilir (MOSFET, kondansatör, chipset çevresi vs.).
- Çoğu kullanıcı için ekonomik ve pratik olan yeni anakart almaktır.
Sonuç
Anakart bozulduğunda sistemin kalbi gittiği için bilgisayar genelde tamamen kullanılamaz hale gelir veya çok kararsız çalışır. Sorunu anlamak için diğer bileşenleri tek tek eleyerek, en az bileşenle test ve görsel kontrol yapmak gerekir. Çoğu senaryoda çözüm, anakart değişimidir.
