Alan adı DNS ayarları

Alan adı DNS ayarları, sitenin açılması, e-postanın çalışması ve alt alan adlarının doğru yönlenmesi için temel kayıtlara bakarak çözülür; en çok hata nameserver ile kayıt türlerini karıştırmaktan çıkar.

Bu yazı, DNS’te hangi kaydın ne yaptığını, nameserver devrinin ne anlama geldiğini ve A, AAAA, CNAME, MX, TXT ile NS kayıtlarının hangi durumda kullanılması gerektiğini açıklar. Ayrıca kayıt firması, DNS hizmeti ve WHOIS/gizlilik taraflarının birbirinden neden farklı olduğunu da netleştirir.

Alan adı DNS ayarları​

DNS ayarı, alan adının internette nereye gideceğini belirleyen yönlendirme katmanıdır. En pratik karşılığı şudur: ziyaretçi site adresini yazar, DNS bu adı doğru IP adresine ya da doğru başka ada çevirir. ICANN’in açıklamaları ve Cloudflare’ın DNS dokümantasyonu, alan adının bir sistem olarak kayıt, delege etme ve kayıt türleriyle yönetildiğini gösterir.

İşin zor kısmı, bütün ayarların aynı yerde yapılmamasıdır. Alan adını bir firmadan satın alırsınız, DNS kayıtlarını başka bir hizmette yönetebilirsiniz; bazı durumlarda web barındırma firması DNS kayıtlarını, bazı durumlarda registrar yönetir. Bu yüzden önce alan adının yetkili nameserver’ını, sonra hangi kaydın hangi hizmeti etkilediğini ayırmak gerekir.

Önce nameserver mı, kayıt mı?​

Nameserver değişikliği, alan adının DNS otoritesini başka bir yere devreder. Yani hangi panelde kayıt düzenlediğinizden önce, alan adının gerçekten o DNS sunucularını kullanıp kullanmadığı önemlidir. Delegasyon doğru değilse panelde yaptığınız kayıtlar dış dünyaya yansımaz. ICANN’in alan adı yapısı ve nameserver delegasyon anlatımı bunu temel seviyede açıklar.

Bu nedenle ilk kontrol şu olmalıdır: alan adı hangi nameserver’lara bakıyor? Eğer DNS yönetimi Cloudflare, registrar paneli ya da hosting paneli üzerinde yapılacaksa, yetkili nameserver adresleri doğru girilmelidir. Nameserver doğru değilse A, MX veya TXT kaydı ne kadar doğru görünürse görünsün sonuç değişmeyebilir. Bu, DNS sorunlarında en sık atlanan noktadır.

Hangi kayıt ne işe yarar?​

A ve AAAA kayıtları, alan adını bir IP adresine bağlar. A kaydı IPv4, AAAA kaydı IPv6 içindir. Ana web sitesi çoğunlukla bu kayıtlardan biriyle çalışır; yani site açılmıyorsa ilk bakılacak yerlerden biri burasıdır. Cloudflare dokümantasyonu bu eşleştirmeyi açık biçimde tanımlar.

CNAME kaydı, bir adı başka bir ada yönlendirmek için kullanılır. Ancak aynı ad üzerinde CNAME ile birlikte MX ya da NS gibi bazı kayıtlar kullanılamaz; bu yüzden kök alan adında ya da mail kurulumu yapılan alt adlarda dikkat gerekir. Yanlış yerde CNAME kullanmak, özellikle e-posta ve alt alan adı yapılarında beklenmedik kesintiler yaratabilir.

MX kaydı, e-postanın hangi sunucuya gideceğini belirtir. TXT kaydı ise doğrulama, SPF ve benzeri metin tabanlı kontrollerde kullanılır. Site çalışsa bile e-posta gitmiyor ya da doğrulama tamamlanmıyorsa, sorun çoğu zaman web kaydında değil MX veya TXT tarafındadır.

Kayıt firması, DNS ve gizlilik neden ayrı düşünülür?​

Alan adı kayıt firması, alan adını satın aldığınız ve yenilediğiniz yerdir; DNS hizmeti ise adın teknik olarak çözümlenmesini sağlar. ICANN, registrant ile registrar arasındaki ilişkiyi ve kayıt verilerinin nasıl tutulduğunu ayrı bir çerçevede anlatır. Bu ayrım, “domain bende ama site açılmıyor” türü sorunlarda teşhisi hızlandırır.

WHOIS tarafında görülebilen veriler arasında nameserver bilgileri, kayıt tarihi ve süre bitiş tarihi gibi teknik alanlar bulunabilir. Gizlilik veya proxy hizmetleri ise bu görünürlüğü azaltmak için kullanılır. Bu hizmet, DNS kaydıyla aynı şey değildir; yani gizlilik açmak siteyi teknik olarak yönlendirmez, sadece kayıt verisinin görünürlüğünü etkiler.

Pratik kurulum sırası nasıl olmalı?​

En güvenli sıralama genelde şöyledir: önce alan adının hangi nameserver’ları kullandığını doğrula, sonra web sitesi için A/AAAA kaydını kur, ardından e-posta için MX ve gerekli TXT kayıtlarını ekle. Alt alan adı gerekiyorsa CNAME veya ayrı NS delegasyonu düşün. Böylece her kayıt kendi amacına göre yerleşir ve çakışma riski düşer. Bu akış, ICANN’in alan adı yapısı ile Cloudflare’ın kayıt türleri açıklamasına dayanır.

Eğer sorun belirli bir alt alan adındaysa, önce o adın ayrı yönetilip yönetilmediğini kontrol et. Eğer mail sistemi bozulduysa web kaydını değil MX ve TXT’yi incele. Eğer ana alan adı açılmıyorsa A/AAAA ve nameserver devri, en hızlı iki kontrol noktasıdır. DNS’de doğru sırayı kurmak, tek tek kayıt ezberlemekten daha önemlidir.

Kısa kontrol rehberi​

Alan adı doğru nameserver’a bakıyor mu? Değilse panelde yaptığınız değişiklikler yayılmaz.
Web sitesi için A ya da AAAA kaydı var mı? Yoksa alan adı IP’ye çözülmez.
E-posta için MX kaydı doğru sunucuya gidiyor mu? Yanlışsa mail teslimi aksar.
Doğrulama için TXT gerekiyorsa eklenmiş mi? Eksikse üçüncü taraf hizmetler kayıt doğrulamaz.

Hata yapmadan değişiklik yapmak için sınırları bilmek​

DNS’te en önemli sınır, her kaydın her kayıtla birlikte çalışmamasıdır. CNAME’in kullanım alanı ile MX/NS kısıtları buna örnektir. Bir diğer sınır, registrar panelinde görünen ile dış dünyada aktif olan ayarın farklı olabilmesidir; bu yüzden değişiklikten sonra yetkili nameserver üzerinde gerçekten hangi kaydın aktif olduğunu doğrulamak gerekir.

Ayrıca alan adı kayıt verileri ile teknik DNS kaydı birbirine karıştırılmamalıdır. WHOIS/gizlilik ayarı, alan adının hangi IP’ye gideceğini belirlemez; sadece kayıt bilgileriyle ilgilidir. DNS’te doğru soru şudur: Ziyaretçi bu adı çözdüğünde web, mail ya da doğrulama trafiği hangi hedefe yöneliyor? Bu sorunun cevabı, her kaydı amacına göre seçmekten geçer.