Alan adı kimin adına?

Kısa cevap: alan adı, WHOIS/registrant kaydında görünen kişi ya da kurum adına kayıtlıdır; privacy veya proxy kullanılıyorsa ekranda görünen isim gerçek sahiplikten farklı olabilir.

Bu yazı, kayıt sahibi ile registrar’ı ayırır; WHOIS’te hangi bilginin görünür olabileceğini, privacy/proxy hizmetinin bunu nasıl değiştirdiğini ve bir alan adının kimin adına kayıtlı olduğunu okurken hangi sınırları bilmeniz gerektiğini anlatır.

Alan adı kimin adına?​

Önce hangi adı aradığınızı ayırın​

Alan adı konuşurken üç ayrı rol vardır: kayıt sahibi (registrant), kayıt şirketi (registrar) ve çoğu zaman alan adı üzerinde çalışan yönetici kişi. Sorudaki "kimin adına" ifadesi genelde registrant’ı, yani alan adının kayıtlı sahibini sorar. Ancak görünen isim her zaman bunu birebir göstermeyebilir; çünkü privacy ve proxy hizmetleri kayıtta farklı bir görünüm oluşturur.

Bu yüzden ilk kontrol, ekranda gördüğünüz ismin neyi temsil ettiğidir. Registrar adı, alan adını satan ve yöneten şirkettir; registrant adı ise kayıtlı hak sahibidir. İki bilgi aynı satırda görünse bile işlevleri farklıdır.

WHOIS size neyi gösterebilir?​

WHOIS sorgusu, alan adının kaydına dair ayrıntıları görmenin temel yoludur. Bazı kayıtlarda registrant’ın adı, adresi ve iletişim bilgileri görünür. Bazı kayıtlarda ise privacy veya proxy koruması nedeniyle yalnızca korumalı veya vekil bilgiler yer alır.

Burada önemli sınır şudur: bir kayıtta ad görünüyor diye bu, mutlaka nihai kullanıcı sahibinin doğrudan kişisel bilgisi olduğu anlamına gelmez. Privacy hizmetinde müşteri kayıtlı sahibi olmaya devam edebilir; proxy hizmetinde ise kayıtlı kişi hizmet sağlayıcısı olarak görünür. Bu ayrım, "alan adı kimin adına" sorusunun neden tek satırlık bir cevabı olmadığını açıklar.

Privacy, proxy ve gerçek kayıt sahibi farkı​

Privacy hizmetinde ne değişir?​

Privacy hizmetinde alan adı sizin adınıza kayıtlı olabilir, fakat kamuya açık kayıtta kişisel iletişim bilgileri yerine hizmet sağlayıcının sunduğu alternatif bilgiler gösterilir. Yani sahiplik değişmez; görünürlük değişir. Bu, özellikle kişisel bilgilerin herkese açık olmasını istemeyen kayıt sahipleri için kullanılır.

Bu durumda "kimin adına" sorusu ile "ekranda kimin adı görünüyor" sorusu aynı değildir. İlki sahipliği, ikincisi ise yayınlanan veriyi anlatır.

Proxy hizmetinde ne değişir?​

Proxy hizmetinde ise kamuya açık kayıtta hizmet sağlayıcı registrant olarak görünebilir. ICANN açıklamasına göre bu, privacy hizmetinden hukuken farklıdır; çünkü proxy sağlayıcısı kayıtlı kişi olarak görünür. Böyle olunca dışarıdan bakan biri, alan adının sağlayıcıya ait olduğunu sanabilir.

Bu yüzden tek bir WHOIS görüntüsüne bakarak sahipliği kesinleştirmek yerine, kaydın türünü okumak gerekir. Ekrandaki isim, koruma yöntemi yüzünden gerçek sahibi değil, aracı taraf olabilir.

Satın alma, devretme ve kontrol ederken neye bakılır?​

Transfer etmek istiyorsanız​

Bir alan adını başka bir kişiye ya da başka bir kayıt şirketine devretmek istediğinizde, işlem registrar üzerinden yürür. ICANN, kayıtlı bilgiler güncellenecekse veya alan adı farklı bir registrant’a aktarılacaksa registrar ile iletişime geçilmesini belirtir. Bu nedenle sahiplik sorgusunda yalnız görünen isim değil, transferi kim yönetiyor sorusu da önemlidir.

Pratikte, alan adı devri için erişim, auth-code ve kayıt verisi uyumu gibi unsurlar belirleyicidir. Sahiplik kayıtta doğru görünmüyorsa, sonraki işlemlerde yetki sorunu çıkabilir.

Bir alan adının kime ait olduğunu okurken kısa kontrol listesi​

Kayıt ekranında gördüğünüz bilgiyi yorumlarken şu ayrımları yapın: kayıt sahibi kim, registrar kim, privacy veya proxy var mı, iletişim bilgisi kamuya açık mı, değişiklik ve transfer işlemi hangi kayıt şirketi üzerinden yönetiliyor. Bu beş soru, "alan adı kimin adına" sorusunu doğru okumak için yeterlidir.

En kritik nokta şudur: görünürlük ile mülkiyet aynı şey değildir. WHOIS bazı durumlarda doğrudan sahibi gösterir, bazı durumlarda ise yalnızca korumalı ya da vekil bilgileri gösterir; bu yüzden karar verirken kayıt türünü mutlaka dikkate almak gerekir.