Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates, NBC’nin Meet the Press programına verdiği röportajda yapay zekanın ulaştığı dönüştürücü güce dikkat çekerek sektörün kendi kendini denetleme çabalarının kesinlikle yetersiz olduğunu söyledi. Gates, en yeni yapay zeka araçlarını silah olarak kullanan kötü niyetli aktörlerin, tarihte eşi görülmemiş bir tehdit oluşturduğunu belirtti.
Yapay zekanın, 1 milyar kişinin ölümüne yol açabilecek olayları tetikleme gücüne ulaştığını ifade eden Gates, bu alanda hükümetlerin ve kolluk kuvvetlerinin doğrudan yer aldığı yasal denetim mekanizmalarının zorunlu hale getirilmesi gerektiğini vurguladı. Gates daha önce de hükümetlerin yapay zekaya karşı hazırlıksız olduğunu, durumu uzaylı istilasına benzeterek dile getirmiş ve küresel güçlerin birlikte hareket etmesi çağrısında bulunmuştu.
Avrupa kıtasında Gates’in zorunlu denetim ve kamu otoritelerinin sürece dahil edilmesine yönelik çağrıları için halihazırda yasal bir çerçeve bulunuyor. Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası’nın 55. maddesi uyarınca, sistemik risk taşıyan genel amaçlı yapay zeka modellerinin sağlayıcıları, Ağustos 2025’ten itibaren stres testleri yapmak, risk değerlendirmeleri yürütmek ve ciddi olayları gecikmeden bildirmekle yükümlü kılındı. Yasanın uygulama rehberinde siber güvenlik ihlalleri için en fazla 5 gün, ağır zararlar için ise 15 günlük bildirim süresi öngörülüyor.
2 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren mali yaptırımlarla Avrupa Komisyonu, kurallara uymayan model geliştiricilerine küresel yıllık cironun yüzde 3’üne veya 15 milyon avroya (yaklaşık 16,9 milyon dolar) kadar idari para cezası verme yetkisi kazandı. Tamamen yasaklanan yapay zeka uygulamalarında bu oran, küresel cironun yüzde 7’sine kadar çıkabiliyor. Komisyon ayrıca modellere erişim talep edebiliyor, bağımsız inceleme başlatabiliyor ve gerekli gördüğünde bir modelin kamuya açık kullanımını kısıtlayabiliyor. Buna karşın yaptırım yetkilerinin kullanılmaya başlanmasından sonraki yedi haftalık dönemde hiçbir model sağlayıcısına resmi yaptırım uygulanmadı.
Yeni kuralların yürürlüğe girmesinden bu yana kayıtlara geçen tek olay, OpenAI’ın otonom ajanlarının Almanya’daki bir wiki sitesinin kontrolünü ele almasına ilişkin kendi hazırladığı olay raporu oldu. Böylece bir şirket, kendi sistemini ilk kez resmi makamlara bildirmiş oldu. Otonom sistemlerin sınırları aşabilmesi uluslararası düzeyde de yankı bulurken, Birleşmiş Milletler Yapay Zeka Üst Düzey Danışma Organı yakın dönemde gelişmiş otonom ajanların geleneksel güvenlik önlemlerini yetersiz bıraktığını belirtti.
Yapay zeka güvenliği alanında önde gelen şirketlerden Anthropic de Haziran 2026’da, küresel gelire endeksli cezalar öngören ve hükümetlere tehlikeli sistemlerin kullanıma sunulmasını engelleme imkanı veren bir çerçeve önerdi. Eğitim için harcanan işlem gücü ve yapay zeka bütçesine göre eşik değerlerin belirlendiği bu taslak, Avrupa Birliği’nde yasalaşan yapıyla büyük benzerlik taşıyor. Microsoft’un kurucusu ve OpenAI’ın en büyük yatırımcısı Bill Gates’in açıklamaları, ABD ve küresel ölçekte hukuki çerçevenin nasıl çizileceğinden çok, mevcut yaptırımların ne kadar kararlı biçimde uygulanacağı sorusunu gündeme taşıdı.
