- Konu sahibi
- #1
E-ticaret için herkese uyan tek bir NACE kodu yoktur. Doğru kod, internetten satış yapmanızdan çok hangi ürün veya hizmeti sattığınıza ve ana ekonomik faaliyetinizin ne olduğuna göre belirlenir. Örneğin giyim, elektronik, gıda, kozmetik, yazılım veya danışmanlık satışı farklı faaliyet kodlarıyla eşleşebilir. Bu nedenle yalnızca “internet üzerinden satış” ifadesine bakarak rastgele bir kod seçilmemelidir.
NACE ekonomik faaliyetleri sınıflandırır; Türkiye’de mükellef sicil işlemleri için altı haneli faaliyet kodları kullanılır. TÜİK’in ulusal sınıflaması ile GİB’in faaliyet listesi ve açıklamalı sözlüğü, kod araştırmasının resmî kaynaklarıdır. E-ticaret kanalı, ana faaliyetin yerine geçmez. Kendi web sitenizden veya pazaryerinden satış yapmanız, sattığınız ürünün faaliyet alanını değiştirmez.
Önce işletmenin gelirinin ve operasyonunun temelini oluşturan faaliyeti belirleyin. Ürünü kendiniz üretiyorsanız imalat faaliyeti; başka işletmelerden alıp tüketiciye satıyorsanız perakende ticaret; işletmelere toplu satış yapıyorsanız toptan ticaret; dijital ürün veya danışmanlık sunuyorsanız ilgili hizmet faaliyeti öne çıkabilir.
Birden fazla iş yapılıyorsa ana faaliyet, ilgili sınıflamanın kurallarıyla belirlenmelidir. Yalnızca en yüksek ciroya bakmak her durumda yeterli değildir; faaliyetlerin niteliği ve ağırlığı birlikte değerlendirilir. Gerçekten yürütülen diğer faaliyetlerin kaydı da ilgili kurumun usulüne göre ele alınmalıdır. Örneğin hem kendi markanızın tekstil ürünlerini üretiyor hem de bunları internetten satıyorsanız imalat ve satış faaliyetlerinin kayıt açısından birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.
Bir işletmenin yalnızca kendi stokladığı hazır tişörtleri kendi sitesi ve bir pazaryeri üzerinden sattığını varsayalım. Bu durumda değerlendirme, “e-ticaret sitesi işletmeciliği” şeklinde değil; hazır giyim ürünlerinin perakende ticareti kapsamında yapılır. Aynı işletme tişörtleri kendisi dikiyorsa imalat faaliyeti de ayrıca önem kazanır. Sadece başka satıcıları buluşturan bir pazaryeri işletiyorsa durum farklıdır; burada aracılık veya elektronik ticaret hizmetiyle ilgili faaliyetler ayrıca incelenmelidir.
Bu ayrım, işletmenin kendi ürününü satması ile üçüncü tarafların satışına aracılık etmesi arasındaki farktan kaynaklanır:
“E-ticaret” diye tek bir kod aramak: E-ticaret satış kanalıdır; kod genellikle satılan mal veya verilen hizmetin faaliyetinden seçilir.
Pazaryeri kodunu her satıcı için kullanmak: Pazaryeri işleten şirket ile pazaryerinde ürün satan işletmenin faaliyeti aynı değildir.
Sadece en çok satılan ürüne bakmak: Ana faaliyet değerlendirmesinde işletmenin gerçek iş modeli, gelir yapısı ve ticari operasyonu birlikte ele alınmalıdır.
Eski listeyi kullanmak: NACE sınıflamaları ve kurum listeleri güncellenebildiği için kuruluş veya faaliyet değişikliği öncesinde güncel resmî liste kontrol edilmelidir.
Kodun doğru olup olmadığından emin değilseniz, ürün listenizi, satış modelinizi ve üretim durumunuzu mali müşavirinize vererek ana ve ikincil faaliyetleri birlikte değerlendirin. Bu yaklaşım, yalnızca “internet üzerinden satış” ifadesine dayanarak yanlış faaliyet kaydı yapılmasını önler.
Önce belgenin kullandığı sınıflama sürümünü ve güncel dönüşüm tablosunu karşılaştırın. Aynı rakamların farklı sürümde aynı kapsamı koruduğunu varsaymayın. Mevcut kayda uygulanacak güncelleme yöntemini mali müşaviriniz ve ilgili kurumla teyit edin.
Ürün listesini, kime satış yapıldığını, malların mülkiyetini kimin üstlendiğini, üretim yapılıp yapılmadığını ve aracılık geliri bulunup bulunmadığını hazırlayın. Varsa mevcut faaliyet kodlarını da ekleyin. Yalnız mağazanın internet adresini iletmek, faaliyet modelini anlatmaya yetmez.
NACE ekonomik faaliyetleri sınıflandırır; Türkiye’de mükellef sicil işlemleri için altı haneli faaliyet kodları kullanılır. TÜİK’in ulusal sınıflaması ile GİB’in faaliyet listesi ve açıklamalı sözlüğü, kod araştırmasının resmî kaynaklarıdır. E-ticaret kanalı, ana faaliyetin yerine geçmez. Kendi web sitenizden veya pazaryerinden satış yapmanız, sattığınız ürünün faaliyet alanını değiştirmez.
Kod nasıl belirlenir?
Önce işletmenin gelirinin ve operasyonunun temelini oluşturan faaliyeti belirleyin. Ürünü kendiniz üretiyorsanız imalat faaliyeti; başka işletmelerden alıp tüketiciye satıyorsanız perakende ticaret; işletmelere toplu satış yapıyorsanız toptan ticaret; dijital ürün veya danışmanlık sunuyorsanız ilgili hizmet faaliyeti öne çıkabilir.
Birden fazla iş yapılıyorsa ana faaliyet, ilgili sınıflamanın kurallarıyla belirlenmelidir. Yalnızca en yüksek ciroya bakmak her durumda yeterli değildir; faaliyetlerin niteliği ve ağırlığı birlikte değerlendirilir. Gerçekten yürütülen diğer faaliyetlerin kaydı da ilgili kurumun usulüne göre ele alınmalıdır. Örneğin hem kendi markanızın tekstil ürünlerini üretiyor hem de bunları internetten satıyorsanız imalat ve satış faaliyetlerinin kayıt açısından birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.
Somut örnek
Bir işletmenin yalnızca kendi stokladığı hazır tişörtleri kendi sitesi ve bir pazaryeri üzerinden sattığını varsayalım. Bu durumda değerlendirme, “e-ticaret sitesi işletmeciliği” şeklinde değil; hazır giyim ürünlerinin perakende ticareti kapsamında yapılır. Aynı işletme tişörtleri kendisi dikiyorsa imalat faaliyeti de ayrıca önem kazanır. Sadece başka satıcıları buluşturan bir pazaryeri işletiyorsa durum farklıdır; burada aracılık veya elektronik ticaret hizmetiyle ilgili faaliyetler ayrıca incelenmelidir.
Bu ayrım, işletmenin kendi ürününü satması ile üçüncü tarafların satışına aracılık etmesi arasındaki farktan kaynaklanır:
| İş modeli | Kod seçiminde temel ölçüt | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Kendi ürününü internetten satma | Satılan ürünün ana ticaret faaliyeti | Ürün grubu ve perakende/toptan niteliği |
| Üretip internetten satma | Üretim faaliyeti ve satış faaliyeti | İmalatın işletmedeki ağırlığı |
| Pazaryeri işletme | Aracılık veya elektronik ticaret hizmeti | Malın sahibi olup olmadığınız |
| Dijital hizmet veya yazılım satma | Sunulan hizmetin niteliği | Ürünün fiziksel mal mı, hizmet mi olduğu |
Uygulanabilir kontrol adımları
- Satışını yaptığınız ana ürün veya hizmet grubunu yazın. “E-ticaret” yerine giyim, elektronik, gıda, yazılım, eğitim veya danışmanlık gibi somut ifadeler kullanın.
- Ürünün sahibi, üreticisi, toptancısı, perakendecisi veya yalnızca aracısı olup olmadığınızı belirleyin.
- TÜİK Sınıflama Sunucusu’ndaki güncel ulusal sınıflama ile GİB’in altılı faaliyet kodu listesi ve açıklamalı sözlüğünde ürün ve faaliyet tanımını kontrol edin. Kodun yalnız adına değil, kapsadığı ve dışarıda bıraktığı faaliyetlere de bakın.
- Şirket kuruluşundan önce mali müşavirinizle ana faaliyet kodunu ve varsa ikincil faaliyetleri teyit edin. Ürün grubuna özel izin, ruhsat veya mesleki şart varsa ayrıca kontrol edin.
- Mevcut işletmede faaliyet değiştiyse vergi, ticaret sicili, oda ve ilgili kurum kayıtlarının uyumunu kontrol edin; yalnızca web sitesindeki kategori bilgisini değiştirmek yeterli değildir.
Sık yapılan hatalar
“E-ticaret” diye tek bir kod aramak: E-ticaret satış kanalıdır; kod genellikle satılan mal veya verilen hizmetin faaliyetinden seçilir.
Pazaryeri kodunu her satıcı için kullanmak: Pazaryeri işleten şirket ile pazaryerinde ürün satan işletmenin faaliyeti aynı değildir.
Sadece en çok satılan ürüne bakmak: Ana faaliyet değerlendirmesinde işletmenin gerçek iş modeli, gelir yapısı ve ticari operasyonu birlikte ele alınmalıdır.
Eski listeyi kullanmak: NACE sınıflamaları ve kurum listeleri güncellenebildiği için kuruluş veya faaliyet değişikliği öncesinde güncel resmî liste kontrol edilmelidir.
Kodun doğru olup olmadığından emin değilseniz, ürün listenizi, satış modelinizi ve üretim durumunuzu mali müşavirinize vererek ana ve ikincil faaliyetleri birlikte değerlendirin. Bu yaklaşım, yalnızca “internet üzerinden satış” ifadesine dayanarak yanlış faaliyet kaydı yapılmasını önler.
Sık sorulan sorular
Eski belgemdeki kod güncel listede farklı görünüyorsa ne yapmalıyım?
Önce belgenin kullandığı sınıflama sürümünü ve güncel dönüşüm tablosunu karşılaştırın. Aynı rakamların farklı sürümde aynı kapsamı koruduğunu varsaymayın. Mevcut kayda uygulanacak güncelleme yöntemini mali müşaviriniz ve ilgili kurumla teyit edin.
Mali müşavire kod seçimi için hangi bilgiler verilmeli?
Ürün listesini, kime satış yapıldığını, malların mülkiyetini kimin üstlendiğini, üretim yapılıp yapılmadığını ve aracılık geliri bulunup bulunmadığını hazırlayın. Varsa mevcut faaliyet kodlarını da ekleyin. Yalnız mağazanın internet adresini iletmek, faaliyet modelini anlatmaya yetmez.
