Google, OpenAI ve Anthropic, geliştirdikleri yapay zekâ modellerinin güvenliğini denetlemek için ortak bir öz düzenleme mekanizması kurmaya hazırlanıyor. Geçici adı “Standards Authority for Frontier AI” olan kurulun hükümet denetiminden bağımsız çalışması ve 2026 sonuna ya da 2027’nin ilk aylarına kadar faaliyete geçmesi planlanıyor. Çalışma grubunun genel direktörlük görevi için teknoloji dünyasından tanınmış isimlerle görüştüğü bildiriliyor.
Kurulun işleyişinde, ABD finans sektöründeki aracı kurumları düzenleyen Finans Sektörü Düzenleme Kurumu’nun (FINRA) modeli esas alınacak. Planlanan yapıya göre kurul, yeni modeller kamuya sunulmadan önce uygulanacak güvenlik testlerini standartlaştıracak. Ayrıca faaliyet sırasında ortaya çıkan güvenlik açıklarına ilişkin bildirim süreçlerini yönetecek ve bağımsız üçüncü taraf denetçileri sertifikalandıracak.
Kurulun kararlarının ne ölçüde bağlayıcı olacağı ve kurallara uyulmaması halinde hangi yaptırımları uygulayabileceği henüz netleşmedi. İlk aşamada denetimin yalnızca kurucu üç şirketi kapsaması hedefleniyor. Microsoft, Meta ve xAI gibi diğer şirketler ise mevcut yapısal planlarda yer almıyor.
Şirketlerin başlangıçta doğrudan federal gözetim altında çalışacak resmî bir denetim mekanizması kurulmasını istediği belirtiliyor. OpenAI da son günlerde ABD’ye yaptığı çağrıda, Washington yönetiminin kendini geliştiren sistemler için küresel standartlara öncülük etmesini talep etti. Ancak Beyaz Saray’da hazırlanan başkanlık kararnamesi taslağının Trump yönetimi içinde yeterli desteği bulamamasının ardından şirketler, devlet düzenlemelerini beklemek yerine kendi standartlarını oluşturma yoluna gitti.
Şirketlerin kendi sistemlerini denetleyecek bir yapı kurma planı, diplomatik çevrelerde ve teknoloji dünyasında soru işaretlerine yol açıyor. 22 Eylül 2026’da 21 ülkenin ve Avrupa Birliği’nin temsilcileri, gelişmiş yapay zekâ sistemleri için bağlayıcı uluslararası denetim çağrısında bulundu. Bir gün sonra DeepSeek ve ABD’li yapay zekâ şirketleri, küresel riskleri Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde değerlendirdi. Sam Altman bu görüşmelerde ulusal ve uluslararası düzeyde bağlayıcı kurallar oluşturulması gerektiğini vurguladı.
Şirketler tarafından kurulan bağımsız kurullar, yapay zekâ güvenliği için tek başına yeterli bir çözüm olarak görülmüyor. Microsoft’un kurucusu Bill Gates, şirketlerin kendilerini düzenlemesinin yetersiz kalacağını savunurken eski Meta yöneticisi Nick Clegg de laboratuvarların yalnızca kendi belirledikleri kurallarla faaliyet gösteremeyeceğini belirtiyor.
