Google, OpenAI ve Anthropic, gelişmiş yapay zeka modellerinin güvenliğine yönelik ortak bir öz denetim mekanizması kurmaya hazırlanıyor. Geçici adı Gelişmiş Yapay Zeka Standartları Otoritesi (Standards Authority for Frontier AI) olan yapının hükümet denetiminden bağımsız işlemesi hedefleniyor. Kurulun 2026 sonuna kadar ya da 2027’nin ilk aylarında faaliyete geçmesi planlanırken, çalışma grubunun genel müdürlük görevi için teknoloji dünyasında tanınan isimlerle görüştüğü aktarılıyor.
Kurulun işleyişinde, ABD finans sektöründeki aracı kurumları denetleyen bağımsız Finans Endüstrisi Düzenleme Kurumu (FINRA) örnek alınacak. Planlanan görevler arasında yeni modeller kamuoyuna sunulmadan önce yapılan güvenlik testlerine ortak standartlar getirmek, operasyonel güvenlik açıklarının bildirim süreçlerini yönetmek ve bağımsız üçüncü taraf denetçileri sertifikalandırmak bulunuyor.
Yapının ne ölçüde bağlayıcı yaptırım uygulayabileceği ve cezai mekanizmalarının kapsamı henüz belli değil. İlk aşamada denetimin yalnızca kurucu üç şirketi kapsaması öngörülüyor; mevcut planlarda Microsoft, Meta ve xAI gibi diğer şirketler yer almıyor.
Aktarılan bilgilere göre şirketler başlangıçta doğrudan federal gözetim altında çalışacak resmi bir denetim mekanizması kurulmasını istemişti. OpenAI da geçtiğimiz günlerde ABD’ye çağrıda bulunarak Washington yönetiminin kendi kendini geliştiren sistemlere ilişkin küresel standartlara öncülük etmesini talep etmişti. Ancak Beyaz Saray’da hazırlanan başkanlık kararnamesi taslağı Trump yönetimi içinde yeterli desteği bulmayınca şirketler, devlet düzenlemelerini beklemek yerine ortak standartlar oluşturma yoluna yöneldi.
Bu yaklaşım, uluslararası düzeyde bağlayıcı denetim taleplerinin gündemde olduğu bir döneme denk geliyor. 22 Eylül 2026’da 21 ülke ile Avrupa Birliği temsilcileri, gelişmiş yapay zeka sistemleri için bağlayıcı uluslararası denetim çağrısı yaptı. Ertesi gün DeepSeek ve ABD’li yapay zeka şirketleri BM Güvenlik Konseyi’nde küresel riskleri değerlendirdi. Sam Altman da ulusal ve uluslararası düzeyde bağlayıcı kurallara ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Şirketlerin oluşturacağı bir kurulun tek başına yeterli olup olmayacağı ise tartışılıyor. Microsoft kurucusu Bill Gates, yapay zeka güvenliğinin şirketlerin öz denetimine bırakılamayacağını savunuyor. Eski Meta yöneticisi Nick Clegg de yapay zeka laboratuvarlarının yalnızca kendilerinin belirlediği kurallarla hareket edemeyeceği görüşünde.
