Linux /etc dizini nedir?

Linux’ta /etc, bilgisayarın ve sistem servislerinin yapılandırma dosyalarının bulunduğu, sistem genelini etkileyen dizindir. Ağ ayarları, kullanıcı ve grup bilgileri, bağlama noktaları, servis seçenekleri ve çeşitli yazılımların varsayılan ayarları burada tutulabilir. Bu nedenle /etc içindeki bir değişiklik yalnızca mevcut kullanıcıyı değil, çoğu zaman tüm sistemi veya ilgili servisi etkiler.

/etc adı, Linux dosya sistemi içinde kök dizinin altındadır. Yani /home/kullanici/etc ile aynı yer değildir; doğru yol her zaman başında / bulunan /etc yoludur. Dizin yapılandırma amacı taşır; çalıştırılabilir programların ana konumu değildir.

/etc dizininde ne bulunur?​

Dağıtıma ve kurulu paketlere göre içerik değişir. Bir Linux sisteminde aşağıdaki dosya ve alt dizin türleriyle karşılaşabilirsiniz:
Bu örnekler her dağıtımda aynı dosyaların bulunacağı anlamına gelmez. Bir paket kurulduğunda kendi yapılandırmasını /etc/paket-adi/ altında veya .d adlı ek yapılandırma dizinlerinde oluşturabilir. Böylece ana dosyayı değiştirmeden ayrı bir ayar eklemek mümkün olabilir.

İçeriği güvenli biçimde nasıl incelenir?​

Önce dizinin genel yapısını ve belirli bir dosyanın içeriğini değiştirmeden kontrol edebilirsiniz:

1. ls -la /etc komutuyla dosya ve alt dizinleri listeleyin.
2. ls -la /etc/ssh gibi bir komutla belirli bir yazılımın yapılandırma dizinini inceleyin. Dizin yoksa ilgili paket kurulu olmayabilir veya dağıtım farklı bir yerleşim kullanıyor olabilir.
3. cat /etc/hostname gibi bir komutla küçük ve metin tabanlı bir dosyayı okuyun.
4. Büyük dosyalarda less /etc/ornek-dosya kullanın; çıkmak için q tuşuna basın.
5. Değişiklik yapmadan önce ilgili dosyanın hangi paket tarafından yönetildiğini ve dosyada yerel değişiklik bulunup bulunmadığını dağıtımınızın paket araçlarıyla kontrol edin.

Başarılı sonuç, dosyanın içeriğinin okunabilmesi veya beklenen alt dizinin listelenmesidir. Permission denied görürseniz dosya okunabilir olsa bile dizin ya da dosya izinleri yöneticilerle sınırlandırılmış olabilir; yalnızca gerçekten ihtiyaç varsa sudo kullanın. No such file or directory hatası ise yolun o sistemde bulunmadığını, ilgili bileşenin kurulu olmadığını veya farklı bir yapılandırma düzeni kullanıldığını gösterir.

Düzenleme yaparken doğru yaklaşım​

/etc içindeki dosyaları doğrudan değiştirmeden önce bir yedek alın ve dosyanın biçimini koruyun. Aşağıdaki yer tutucu örnekte önce gerçek dosya yolunu belirleyin. Yedeği erişimi kısıtlı bir yönetici dizininde, mevcut önemli bir yedeğin üzerine yazmadan saklayın; parola veya özel anahtar içeren kopyaları paylaşmayın:


Editörden çıktıktan sonra ilgili yazılımın yapılandırmayı kabul edip etmediğini kontrol edin. Servis tabanlı bir yazılımda yalnızca dosyayı kaydetmek yeterli olmayabilir; gerekiyorsa belgelenen reload/restart akışı uygulanır. Önce o yazılımın sözdizimi denetimini çalıştırın; uzaktan erişim ayarlarında mevcut oturumu yeni bağlantı doğrulanana kadar kapatmayın. Ancak hangi komutun kullanılacağı yazılıma göre değişir.

Paket tarafından yönetilen ana dosyalar, güncellemelerde korunabilir, yeni sürümle karşılaştırılabilir veya paket yöneticisi tarafından değişiklik onayı istenebilir. Bu yüzden yazılım destekliyorsa doğrudan ana dosyayı değiştirmek yerine /etc/paket-adi/conf.d/ gibi ek yapılandırma dizinlerini tercih edin. Böyle bir dizinin gerçekten desteklenip desteklenmediğini ilgili yazılımın belgesinden doğrulayın.

Kullanıcıya özel ayarlar için /etc yerine çoğunlukla kullanıcının ev dizinindeki ~/.config/ veya yazılımın kendi kullanıcı yapılandırma yolunu kullanmak gerekir. /etc sistem genelindeki ayarlar içindir; kişisel ayarı yanlışlıkla buraya koymak diğer kullanıcıları da etkileyebilir.

Sık sorulan sorular​

/etc silinirse Linux çalışır mı?​

Sistemin önemli yapılandırmaları kaybolacağı için açılış, ağ, kullanıcı oturumu veya servisler bozulabilir. Bu dizin normal bir temizlik klasörü değildir; silmek yerine yalnızca belgelenmiş dosyalarda kontrollü değişiklik yapılmalıdır.

/etc içindeki her dosya elle düzenlenebilir mi?​

Hayır. Bazı dosyalar paket yöneticisi, servis araçları veya otomatik oluşturucular tarafından yönetilir. Elle düzenlemeden önce dosyanın sahibi, biçimi ve ilgili yazılımın önerdiği yapılandırma yöntemini kontrol etmek gerekir.

/etc dosyası başka bir yola sembolik bağlantıysa ne yapılmalı?​

Önce ls -l ile hedefi ve dosyayı hangi araç veya servisin ürettiğini inceleyin. Otomatik üretilen hedefi rastgele düzenlemek yerine ilgili aracın kalıcı ayarını kullanın; doğrudan düzenleme yeniden başlatmada kaybolabilir.