- Konu sahibi
- #1
Linux hangi bilgisayarlara kurulur?
Linux; işlemcisi, belleği, depolama birimi ve temel donanımları kullandığınız dağıtım tarafından desteklenen masaüstü, dizüstü, mini bilgisayar ve sunuculara kurulabilir. En sorunsuz seçenekler genellikle standart 64 bit Intel veya AMD işlemcili bilgisayarlardır. Ancak yalnızca işlemcinin uygun olması yeterli değildir; Wi-Fi, ekran kartı, ses, dokunmatik yüzey, uyku modu ve önyükleme desteği de kontrol edilmelidir.
Linux, Windows yüklü olması nedeniyle bir bilgisayara kurulamaz hâle gelmez. Uyumlu donanım varsa diski tamamen silerek kurabilir, Windows'un yanına ikinci sistem olarak ekleyebilir veya önce USB bellekten çalıştırarak donanımı sınayabilirsiniz. Kurulumdan önce önemli dosyaları yedeklemek ve bilgisayarın modelini kesin olarak belirlemek gerekir.
Hangi donanımlar genellikle uygundur?
Standart Intel ve AMD 64 bit işlemcili masaüstü ve dizüstüler, Linux dağıtımlarının en geniş donanım desteğine sahip bilgisayar grubudur. Eski bilgisayarlar da çalışabilir; fakat güncel ve ağır masaüstü ortamları yerine daha hafif bir dağıtım veya masaüstü seçmek gerekebilir.
ARM tabanlı cihazlarda durum daha özeldir. Geliştirme kartları, Chromebook modelleri, bazı tabletler ve Apple Silicon işlemcili Mac'ler için kullanılan Linux sürümü ve kurulum yöntemi doğrudan modele bağlı olabilir. Apple Silicon Mac'lerde Intel Mac'lerdeki genel kurulum adımları geçerli kabul edilmemelidir. Modelin, çekirdek desteğinin ve gerekli önyükleyicinin ayrıca doğrulanması gerekir.
Donanım uyumluluğunda en sık sorun çıkaran parçalar şunlardır:
| Donanım | Olası durum | Karar |
|---|---|---|
| Intel veya AMD işlemci | Genellikle iyi destek | Kurulum için uygun aday |
| Intel grafik birimi | Çoğunlukla çekirdek ve açık sürücülerle çalışır | Önce canlı USB ile sınayın |
| NVIDIA grafik kartı | Kart modeline ve sürücü seçimine bağlı olabilir | Kurulumdan sonra grafik sürücüsünü ayrıca kontrol edin |
| Wi-Fi ve Bluetooth | Yonga üreticisine göre firmware gerekebilir | Canlı oturumda kablosuz bağlantıyı test edin |
| Apple Silicon veya özel ARM cihazı | Model ve dağıtım desteği belirleyicidir | Genel Linux kurulumunu varsaymayın |
Bu tablo bir uyumluluk garantisi değildir. Özellikle dizüstülerde aynı kasa adı altında farklı Wi-Fi veya ekran kartı bulunabildiği için tam model ve donanım bilgisiyle kontrol yapılmalıdır.
Kurulumdan önce bilgisayarı nasıl kontrol edersiniz?
Bilgisayarda hâlihazırda Linux çalışıyorsa terminalden temel bilgileri şu şekilde görebilirsiniz:
Kod:
lscpu
free -h
lsblk
lspciKomutlardan biri bulunamazsa bu, donanımın uyumsuz olduğunu göstermez; ilgili yardımcı program kurulu olmayabilir. Windows kullanıyorsanız bilgisayarın tam modelini, işlemci ve grafik kartı adını sistem bilgilerinden öğrenin. Üreticiye ait aynı modelin farklı donanım seçeneklerini karıştırmayın.
Aşağıdaki canlı USB sırası standart Intel/AMD PC içindir. Apple Silicon veya özel ARM cihazında modelin resmî kurulum yolunu izleyin; aynı ISO ve önyükleme adımlarının geçerli olduğunu varsaymayın.
Uygulanabilir kontrol sırası şöyledir:
- Önemli dosyaları harici bir diske veya başka güvenilir bir konuma yedekleyin. Çift önyükleme kullanacaksanız Windows bölümünü küçültmeden önce kurtarma seçeneklerini de gözden geçirin.
- Seçtiğiniz dağıtımın işlemci mimarisini ve kendi donanım gereksinimlerini kontrol edin. 64 bit Intel/AMD bilgisayara ARM imajı indirmeyin.
- Kurulum USB’sini hazırlayın; imajı yazma işlemi USB’deki mevcut veriyi sileceğinden doğru belleği seçin ve gerekli dosyaları önceden yedekleyin. Bilgisayarı USB’den başlatıp Kur yerine Dene seçeneğini kullanın. Deneme sırasında iç disklerde dosya düzenlemeyin.
- Canlı oturumda ekran çözünürlüğünü, Wi-Fi'yi, sesi, klavyeyi, dokunmatik yüzeyi, USB bağlantılarını, harici ekranı ve uyku/uyanma davranışını test edin.
- Her şey çalışıyorsa kurulum türünü seçin: yalnız Linux için diski silme, mevcut sistemin yanına kurma veya elle bölümleme. Seçim, disk üzerindeki verileri doğrudan etkiler.
Canlı oturum, kurulu sistemin bütün sürücü seçeneklerini temsil etmeyebilir; bazı özel grafik sürücüleri deneme imajında bulunmaz. Bu nedenle denemede bir özellik çalışmadığında kesin donanım uyumsuzluğu sonucuna varmayın. Görüntü yoksa veya Wi-Fi çalışmıyorsa hemen kurulum yapmayın. Sorunun dağıtım sürümüne, eksik firmware'e, özel sürücüye veya cihazın modeline bağlı olup olmadığını araştırın. Geçici olarak Ethernet bağlantısı kullanmak kurulum sonrası firmware ve sürücü yüklemeyi kolaylaştırabilir; ancak bu, donanım desteğinin kesin olduğu anlamına gelmez.
Sık yapılan hatalar
Sadece RAM miktarına bakmak: Yeterli bellek, Wi-Fi veya ekran kartı desteği olmadığı zaman kurulumu garanti etmez.
Canlı USB testini atlamak: Kurulumdan önce temel aygıtları sınamak, başarısız bir kurulumdan sonra sorun aramaktan daha kolaydır.
Yanlış mimariyi seçmek: Intel/AMD 64 bit bilgisayar ile ARM bilgisayarın indirme dosyaları aynı değildir.
Özel ekran kartını yok saymak: Linux açılabilir olsa da grafik hızlandırma, harici ekran veya uyku davranışı ayrıca sorun çıkarabilir.
Yedeksiz bölümleme yapmak: Çift önyükleme ve elle bölümleme sırasında yanlış disk veya bölüm seçimi veri kaybına yol açabilir. Emin değilseniz otomatik seçeneği kullanmadan önce disk adlarını ve boyutlarını doğrulayın.
Sık sorulan sorular
Windows 11 çalıştıran her bilgisayar Linux çalıştırır mı?
Hayır. Bu bilgisayarlar genellikle uygun adaydır; fakat Wi-Fi, ekran kartı, depolama denetleyicisi, firmware veya özel güvenlik özellikleri nedeniyle model bazında farklılık olabilir. Canlı USB testi en pratik ilk kontroldür.
