Linux'ta RPM nedir?

RPM, Linux'ta yazılımları paketlemek, kurmak, sorgulamak, doğrulamak, güncellemek ve kaldırmak için kullanılan paket biçimi ve paket yönetim aracıdır. .rpm uzantılı bir paket; çalıştırılabilir dosyaları, yapılandırmaları, belgeleri, sürüm bilgilerini ve bağımlılık metadatasını birlikte taşıyabilir. RPM açılımı tarihsel olarak Red Hat Package Manager olsa da güncel kullanımda RPM Package Manager adıyla anılır.

RPM iki farklı şeyi ifade edebilir: Birincisi .rpm dosyası olan paket biçimidir; ikincisi bu paketleri yöneten rpm komutudur. RPM kullanan Linux dağıtımlarında, üst seviye paket yöneticileri depolardan yazılım kurarken arka planda RPM veritabanından ve paket araçlarından yararlanabilir.

Bir RPM paketinin içinde ne bulunur?​

Bir RPM paketi yalnızca program dosyalarından oluşmaz. Paket başlığında ad, sürüm, mimari, açıklama, lisans, kurulum için gereken bağımlılıklar ve paketin içerdiği dosyaların listesi bulunabilir. Ayrıca kurulum veya kaldırma sırasında çalışan paket betikleri de bulunabilir.

Örneğin ornek-2.4-1.x86_64.rpm adlandırmasında genel olarak şu bilgiler okunabilir:

• ornek: paket adı.
• 2.4: yazılım sürümü.
• 1: paket sürümü veya dağıtım revizyonu.
• x86_64: işlemci mimarisi.
• .rpm: RPM paket biçimi.

Bu adlandırma yalnızca hızlı fikir verir; kesin bilgiyi paketin metadatasından okumak gerekir. Paket betikleri kurulum sırasında yetkili işlemler yapabileceğinden kaynağını ve dağıtım uyumluluğunu ayrıca doğrulayın.

RPM ile DEB arasındaki fark​

RPM ve DEB, Linux yazılımlarını paketlemek için kullanılan iki farklı ekosistemdir. Dosya biçimleri, paket metadatası ve paket veritabanı uygulamaları aynı değildir.


Bu nedenle Ubuntu veya Debian kullanıyorsanız normal yazılım kurulumu için çoğunlukla apt ve dpkg tercih edilir. Elinizde yalnızca RPM dosyası bulunması, dosyanın sisteminiz için doğrudan uygun olduğu anlamına gelmez. Bağımlılık adları, dosya yolları, mimari ve dağıtım politikaları uyuşmayabilir.

RPM paketini inceleme​

Bir RPM dosyasını kurmadan önce içeriğini ve paket bilgilerini sorgulayabilirsiniz. Aşağıdaki örnekte dosyanın bulunduğunuz dizinde ornek-2.4-1.x86_64.rpm adıyla bulunduğu varsayılmıştır:

1. rpm --version komutuyla RPM aracının kurulu olup olmadığını kontrol edin.
2. rpm -qip ornek-2.4-1.x86_64.rpm komutuyla dosyaya ait ad, sürüm, mimari ve açıklama gibi paket bilgilerini görüntüleyin.
3. rpm -qlp ornek-2.4-1.x86_64.rpm komutuyla kurulum sonrasında yerleştirilecek dosyaların listesini inceleyin.
4. rpm -qRp ornek-2.4-1.x86_64.rpm komutuyla paketin bildirdiği bağımlılıkları kontrol edin.
5. rpmkeys --checksig ornek-2.4-1.x86_64.rpm ile imza/bütünlük denetimini okuyun. Güvenilen anahtarın dağıtımın resmî kaynağına ait olduğunu doğrulayın; bilinmeyen anahtarı sırf hata kaybolsun diye içe aktarmayın.

Buradaki -p seçeneği, kurulu bir paketi değil dosya hâlindeki paketi sorguladığınızı belirtir. -p unutularak dosya adı paket adı gibi sorgulanırsa “is not installed” hatası alınabilir. Dosya sorgusunda ayrıca dosyanın gerçekten o yolda bulunduğunu ve okunabildiğini kontrol edin.

RPM tabanlı bir sistemde kurulum için dağıtımın önerdiği üst seviye aracı kullanmak genellikle daha uygundur. El ile rpm -i veya rpm -U kullanıldığında bağımlılıkların ayrıca çözülmesi gerekebilir. Yanlış mimariye veya başka bir dağıtıma ait paketi zorla kurmak, mevcut dosyaların üzerine yazılmasına ya da yazılımın çalışmamasına neden olabilir.

Sık sorulan sorular​

RPM dosyasını çift tıklayarak kurabilir miyim?​

Masaüstü ortamı ve dağıtım araçları destekliyorsa mümkün olabilir; ancak kurulumun doğru bağımlılıkları çözmesi garanti değildir. Paket yöneticisinin önerdiği yöntemi ve dağıtımınıza uygun paketi kullanın.

RPM dosyasını Ubuntu'da kullanmak zorunda mıyım?​

Genellikle hayır. Öncelik Ubuntu depolarındaki DEB paketleri veya dağıtımın önerdiği kurulum kaynağı olmalıdır. RPM'den dönüştürme araçları bazı basit paketlerde işe yarayabilse de bağımlılıkları ve dağıtıma özgü ayarları otomatik olarak doğru hâle getirmez.