Pardus Linux nedir?

Pardus, TÜBİTAK tarafından Türkiye’de geliştirilen, özgür ve açık kaynaklı bir GNU/Linux dağıtımıdır. Debian altyapısını temel alır; masaüstü bilgisayarlar, dizüstüler ve bazı kurumsal kullanım senaryoları için kullanılabilir. Linux çekirdeği, sistem araçları ve uygulamaları birlikte sunar; masaüstü görünümü bu bütünün yalnız bir parçasıdır.

Pardus’un temel farkı, Debian’ın paket ve yazılım altyapısını kullanırken Türkçe kullanım, yerelleştirme ve Türkiye’deki kullanıcıların ihtiyaçlarına yönelik çözümler sunmayı hedeflemesidir. Kaynak kodu açık bileşenler ilgili lisansların koşullarıyla incelenebilir, geliştirilebilir ve dağıtılabilir. Bu nedenle Pardus yalnızca bir masaüstü arayüzü değil; çekirdek, sürücüler, sistem araçları, paket yöneticisi ve uygulamalardan oluşan bütün bir işletim sistemi ortamıdır.

Pardus nasıl çalışır?​

Pardus’un merkezinde Linux çekirdeği bulunur. Çekirdek; işlemci, bellek, disk, ağ kartı ve diğer donanımlarla işletim sistemi arasındaki iletişimi sağlar. Kullanıcının gördüğü masaüstü ise çekirdeğin kendisi değil, masaüstü ortamı ve sistem uygulamalarının birlikte oluşturduğu arayüzdür.

Pardus, Debian’ın dpkg paket altyapısından ve apt paket yönetim araçlarından yararlanır. Bu yapı sayesinde uygulamalar tek tek internet sitelerinden indirilen kurulum dosyaları yerine depolardan kurulabilir. Paket yöneticisi gerekli bağımlılıkları da çözmeye çalışır; böylece bir programın ihtiyaç duyduğu kütüphaneler ayrıca aranmaz.

Örneğin terminalden bir paket kurulurken kullanılan genel biçim şöyledir:


Buradaki apt update depolardaki paket listesini yeniler, apt install ise istenen paketi kurar. paket-adi gerçek bir paket adıyla değiştirilmelidir. Paket bulunamadı hatası alınırsa ad yanlış olabilir, ilgili depo etkin olmayabilir veya paket Pardus’un kullandığı depolarda bulunmuyor olabilir; bu durumda rastgele bir kurulum dosyası indirmek yerine paket adını ve depo yapılandırmasını kontrol etmek gerekir.

Pardus kimler için uygundur?​

Pardus; özgür yazılımları tercih eden, Linux öğrenmek isteyen, eski veya sınırlı donanımlarda daha hafif bir çalışma ortamı arayan ve işletim sistemi üzerinde daha fazla denetim isteyen kullanıcılar için uygun olabilir. Ancak belirli bir Windows programına, macOS uygulamasına veya yalnızca belirli donanım sürücülerine bağımlı bir iş akışınız varsa, geçişten önce bu yazılım ve donanımların Linux desteğini kontrol etmelisiniz.

Aşağıdaki karar, Pardus’a geçmeden önce temel uyumluluğu değerlendirmeye yardımcı olur:

Pardus kullanmaya nasıl başlanır?​

Kurulum kararı vermeden önce sistemi USB’den başlatılan canlı ortamda denemek disk kurulumundan önce uygun bir ilk denemedir. Böylece mevcut işletim sistemini hemen silmeden görüntü, ses, ağ, klavye, yazıcı ve temel uygulamaları kontrol edebilirsiniz.

1. Önemli dosyalarınızı harici diske veya başka bir güvenli konuma yedekleyin. İşletim sistemi kurulumu disk bölümlerini değiştirebileceği için yedek olmadan devam etmeyin.
2. Pardus’un uygun kurulum kalıbını edinin ve önyüklenebilir bir USB hazırlayın. USB oluşturma işleminde seçilen aygıtın içeriği silinebilir.
3. Bilgisayarı USB’den başlatıp canlı Pardus ortamını açın; Wi-Fi, ses, ekran çözünürlüğü, klavye düzeni ve kullandığınız çevre birimlerini test edin.
4. Her şey çalışıyorsa kurulum yardımcısındaki disk seçimini dikkatle inceleyin. Pardus’u mevcut sistemin yanına kurmak ile diski tamamen Pardus’a ayırmak farklı sonuçlar doğurur.
5. Kurulumdan sonra güncellemeleri uygulayın, gerekli uygulamaları paket yöneticisinden kurun ve kişisel dosyalarınızı geri aktarın.

Canlı ortamda donanım çalışmıyorsa bu, kurulumdan sonra da sorun yaşanabileceğine işaret eder; özellikle kablosuz ağ ve ekran kartı için model uyumluluğunu ayrıca araştırın. Kurulum başarılı olduğu hâlde beklediğiniz özel uygulama çalışmıyorsa sorun işletim sisteminden çok uygulamanın Linux desteğiyle ilgili olabilir.

Pardus’un hangi sistem üzerinde çalıştığını terminalden doğrulamak için şu komutu kullanabilirsiniz:


Çıktıda NAME veya PRETTY_NAME satırlarında Pardus adı görünmelidir. Dosya okunamıyorsa yolu ve izinleri inceleyin; sınırlı konteyner veya özel sistemde dosya eksik de olabilir. Bu tek başına sistemin Linux olmadığını kanıtlamaz; bu komut dağıtımın masaüstü görünümünü değil, sistemin kimlik bilgisini kontrol eder.

Sık sorulan sorular​

Başka bir Debian deposunu doğrudan Pardus’a ekleyebilir miyim?​

Debian temelli olması bütün sürüm ve depoların karıştırılabileceği anlamına gelmez. Farklı paket sürümleri bağımlılık çatışmasına yol açabilir. Önce kullandığınız Pardus sürümünün resmî deposunu ve desteklenen yazılım yolunu inceleyin. Tek bir uygulama için tüm sistemin paket kaynağını değiştirmeyin.

Canlı ortamda yaptığım ayarlar kurulumdan sonra otomatik kalır mı?​

Standart canlı oturumdaki değişiklikler her zaman kalıcı değildir; kurulu sistem veya kalıcılık desteği ayrı değerlendirilir. Wi-Fi ve belge denemelerinizin yeniden başlatma sonrasında korunacağını varsaymayın. Önemli dosyayı bağımsız konuma kaydedip kurulum yardımcısındaki gerçek disk seçimini ayrıca okuyun.

Pardus kullanımı ücretli destek almakla aynı şey midir?​

Hayır. İşletim sistemi ücretsiz indirilebilir; eğitim, kurulum hizmeti veya kurumsal destek ayrı koşullara sahip olabilir. Ücretsiz indirmenin bütün donanım veya üçüncü taraf uygulama sorunlarının kapsamlı hizmetle çözüleceği anlamına gelmediğini hesaba katın.