PHP script nedir?

PHP script, PHP yorumlayıcısı tarafından çalıştırılan ve genellikle sunucu tarafında dinamik web sayfası, form işlemi, veri erişimi veya otomasyon görevi gerçekleştiren PHP kodudur. Çoğunlukla .php uzantılı düz metin dosyasında bulunur. Kullanıcı tarayıcıdan istekte bulunduğunda sunucu PHP kodunu çalıştırır; tarayıcıya ise PHP kodunun kendisi değil, üretilen HTML, JSON veya başka bir çıktı gönderilir.

PHP script yalnızca web sayfası üretmek için kullanılmaz. Bir web sunucusu üzerinden çalışabileceği gibi komut satırından da çalıştırılabilir. Bu nedenle bir PHP scripti; iletişim formunu işleyen dosya, veritabanından ürünleri çeken sayfa, JSON API uç noktası veya zamanlanmış bakım görevi olabilir.

PHP script nasıl çalışır?​

PHP kodu genellikle <?php etiketiyle başlar. Sunucu bu etiketler arasındaki kodu PHP olarak yorumlar. PHP dosyasının dışındaki HTML bölümleri doğrudan çıktıya dahil edilebilir. Bir PHP dosyası tarayıcıya gönderilmeden önce işlenir.

Örneğin aşağıdaki dosya merhaba.php adıyla kaydedilebilir:


İstek geldiğinde PHP, echo komutunu çalıştırır ve tarayıcıya sonuç olarak başlığı içeren HTML gönderir. Kullanıcı sayfanın kaynak kodunu görüntülediğinde <?php echo ... ?> ifadesini değil, üretilmiş Merhaba metnini görür.

PHP script içindeki her işlem bir komut veya komut grubudur. Değişken atama, koşul, döngü, fonksiyon çağrısı ve veritabanı işlemleri bu kapsama girer. Çoğu PHP komutu noktalı virgülle tamamlanır.

PHP script ile normal HTML arasındaki fark​

HTML, tarayıcının görüntülediği yapıyı tanımlar. PHP ise sunucuda karar vermek, veri işlemek ve HTML üretmek için kullanılır. Aynı sayfanın her ziyaretçide farklı içerik göstermesi gerekiyorsa PHP gibi sunucu taraflı bir dile ihtiyaç duyulabilir.

Aşağıdaki karşılaştırma temel seçimi kolaylaştırır:
Bu nedenle yalnızca sabit bir tanıtım sayfası için HTML yeterli olabilir. Form verisi işleme, oturum yönetimi, kullanıcıya göre içerik gösterme veya veritabanı kullanımı gerekiyorsa PHP script tercih edilir.

İlk PHP scriptini çalıştırma​

PHP dosyasının tarayıcıda çalışması için PHP yorumlayıcısı ve uygun bir web sunucusu ya da yerel geliştirme sunucusu gerekir. Dosyayı doğrudan dosya yöneticisinden açmak, PHP kodunu çalıştırmaz; bu işlem genellikle kodu metin olarak gösterir veya dosyayı yanlış yorumlar.

1. Yeni bir klasörde hello.php adında dosya oluşturun.
2. Dosyaya <?php echo "Hello World!"; kodunu yazın.
3. Terminali dosyanın bulunduğu klasörde açın.
4. Geliştirme amacıyla php -S localhost:8000 komutunu çalıştırın.
5. Tarayıcıda yerel sunucu adresinin sonuna /hello.php ekleyerek dosyayı açın.
6. Beklenen metin görünmüyorsa dosya uzantısını, terminaldeki hata mesajını ve PHP komutunun kullanılabilir olduğunu kontrol edin.

Üretim ortamında ise PHP dosyasını uygun bir web sunucusu ve PHP çalışma yöntemiyle yapılandırmak gerekir. Geliştirme sunucusu, temel denemeler için kullanılmalı; herkese açık, yoğun trafikli bir site için tek başına üretim çözümü olarak düşünülmemelidir.

Sık yapılan hatalar​

Dosyayı .html olarak kaydetmek: PHP kodu içeren dosya, sunucunun PHP olarak işleyeceği bir uzantı ve yapılandırmaya sahip olmalıdır.

PHP kodunu tarayıcıda çalıştırmayı beklemek: PHP istemci tarafında değil, sunucu tarafında çalışır. Tarayıcıya gönderilen kaynakta PHP komutlarının görünmemesi normaldir.

Kapanış etiketini gereksiz kullanmak: Yalnızca PHP kodundan oluşan dosyalarda ?> etiketi çoğu zaman gerekli değildir. Kapanıştan sonra yanlışlıkla boşluk veya çıktı bırakılması, özellikle başlık ve çerez işlemlerinde sorun çıkarabilir.

Hataları gizlemek: Geliştirme sırasında hata kaydını ve hata mesajını incelemek, boş bir sayfayı rastgele değiştirmeye çalışmaktan daha etkilidir. Ancak üretim ortamında ayrıntılı hata mesajlarını ziyaretçiye göstermek yerine güvenli loglama yapılmalıdır.

Sık sorulan sorular​

PHP script çalıştırmak için internet bağlantısı gerekir mi?​

Hayır. PHP yorumlayıcısı kuruluysa komut satırı betiği yerel olarak çalıştırılabilir. HTTP ile sayfa açmak için ayrıca uygun yerel web sunucusu yöntemi kullanılır. İnternet bağlantısı yalnızca dış servislere erişim veya dosyaları uzak sunucuda çalıştırma gibi durumlarda gerekir.

Hazır bir PHP script her hosting hesabında çalışır mı?​

Bunu yalnız dosyanın uzantısından anlayamazsınız. Scriptin desteklediği PHP sürümü, gerekli eklentiler, veritabanı ve sunucu koşulları kendi kurulum belgesinden kontrol edilmelidir. PHP'nin kurulu olması, her projenin bütün bağımlılıklarının hazır olduğu anlamına gelmez.