Ubuntu Linux nasıl kurulur?

Ubuntu Linux’ı masaüstü veya dizüstü bilgisayara kurmanın en kolay yolu, resmî Ubuntu Desktop ISO dosyasını indirip önyüklenebilir USB hazırlamak ve bilgisayarı bu USB’den başlatmaktır. Kurulum sırasında Ubuntu’yu mevcut işletim sisteminin yanına kurabilir veya seçtiğiniz diski tamamen silerek yalnızca Ubuntu kullanabilirsiniz. Kurulum disk bölümlerini değiştirebildiği için başlamadan önce önemli dosyalarınızı başka bir depolama aygıtına yedekleyin. Diski tamamen silmek, seçebileceğiniz kurulum türlerinden biridir.

Kurulumdan önce gerekenler​

Kuracağınız sürümün işlemci ve bellek gereksinimlerini kontrol edin. Masaüstü kurulum kılavuzunda en az 25 GB depolama alanı ve 8 GB veya daha büyük USB bellek belirtilir; mümkünse internet bağlantısı da hazırlayın. USB bellek kurulum medyası hazırlanırken tamamen silinir. Bilgisayarınızda Windows BitLocker veya Intel RST etkinse, Ubuntu’nun diski algılayamaması ya da Windows’un yanına kurulum seçeneğinin kullanılamaması mümkündür.

Apple Silicon işlemcili Mac’lerde, yani M1 ve sonrası modellerde, standart PC ISO’su doğrudan uygun yöntem değildir. Bu cihazlarda topluluk projesi Ubuntu Asahi’nin desteklediği donanım ve kurulum yöntemi ayrıca incelenmelidir; proje Canonical tarafından desteklenen standart PC kurulumu değildir.

Ubuntu USB’si hazırlama ve kuruluma başlama​

1. Resmî Ubuntu Desktop indirme sayfasından bilgisayarınızın mimarisine uygun ISO dosyasını indirin. Çoğu Intel ve AMD bilgisayar için 64-bit PC sürümü kullanılır.
2. ISO dosyasını USB belleğe yazmak için bir imaj yazma aracı kullanın. ISO dosyasını USB’ye sıradan bir dosya gibi kopyalamak yeterli değildir; yazma işlemi USB’yi önyüklenebilir hâle getirmelidir.
3. USB belleği Ubuntu kuracağınız bilgisayara takın ve bilgisayarı yeniden başlatın.
4. Açılış sırasında önyükleme menüsü tuşuna basın. Birçok bilgisayarda bu tuş F12’dir; bazı modellerde Esc, F2 veya F10 kullanılabilir. Listeden USB belleği seçin.
5. Ubuntu açılış ekranında önce Try Ubuntu seçeneğini kullanarak donanımı test edin veya doğrudan Install Ubuntu seçeneğini başlatın.

Kurulum seçenekleri​

Dil, klavye düzeni ve ağ bağlantısı seçildikten sonra kurulum türü belirlenir. Varsayılan kurulum, temel masaüstü uygulamalarını içerir. Çevrimdışı kullanacağınız bir bilgisayarda daha fazla hazır uygulama istiyorsanız genişletilmiş kurulumu tercih edebilirsiniz. Grafik kartı sürücüleri ve medya biçimleri için üçüncü taraf yazılım seçeneğini etkinleştirmek genellikle daha kullanışlıdır.

Disk seçimi en önemli adımdır:
Seçtiğiniz hedef diskin kapasitesini ve mevcut bölümlerini son kez kontrol edin. “Diski sil” seçeneğinde yanlış disk seçilirse geri alma seçeneği bulunmaz. Şifreleme kullanacaksanız güvenlik anahtarını bilgisayar dışında güvenli bir yerde saklayın; bu anahtar kaybedilirse şifreli veriye erişim mümkün olmayabilir.

Kurulumu tamamlama​

1. Kurulum ekranında kullanıcı adınızı, bilgisayar adını ve güçlü bir oturum parolasını belirleyin.
2. Saat dilimi ve klavye ayarlarını doğrulayın.
3. Disk özetini inceleyip onaylayın. Bu onaydan sonra seçilen disk üzerinde değişiklik yapılır.
4. Dosyaların kopyalanması tamamlanana kadar bilgisayarı kapatmayın. Kurulum sonunda Restart Now seçeneğine basın.
5. Yeniden başlatma sırasında ekranda istenirse USB belleği çıkarın ve Enter tuşuna basın.
6. Oturum açtıktan sonra güncellemeleri yükleyin. Terminalden şu komutları çalıştırabilirsiniz:
   
   Bash:

   sudo apt update
   sudo apt upgrade

7. APT çıktısını inceleyip kurulan güncellemeleri doğrulayın; bazı güncellemeler ayrıca yeniden başlatma isteyebilir. Ekran kartı, Wi-Fi, yazıcı ve ses gibi donanımları da test edin.

Kurulum başarısız olursa ne kontrol edilmeli?​

USB’den açılmıyorsa USB’nin imaj yazma aracıyla yeniden hazırlanıp farklı bir USB bağlantı noktası denenmesi gerekir. Disk görünmüyorsa Intel RST, Windows yanına kurulum engelleniyorsa BitLocker durumunu inceleyin. RST’yi BIOS/UEFI’den hazırlıksız kapatmak Windows’un açılmasını engelleyebilir; önce üreticinin ve Ubuntu’nun geçiş adımlarını okuyun. BitLocker değişikliği öncesinde kurtarma anahtarınızı erişilebilir tutun. Kurulum ekranında birden fazla disk görünüyorsa kapasite ve model bilgilerini karşılaştırmadan onay vermeyin. Donanımın Ubuntu ile uyumluluğundan emin değilseniz önce Try Ubuntu oturumunda ağ, ses, ekran ve klavyeyi test edin.

Sık sorulan sorular​

Kurulumdan sonra USB sürekli takılı kalmalı mı?​

Hayır. Diske yapılan normal kurulum tamamlandığında bilgisayar Ubuntu’yu kendi diskinden başlatır. Try Ubuntu oturumu ise USB’den çalışır. Bu deneme oturumunun geçici ayarları genellikle korunmaz; bağladığınız disklerde bilinçli olarak yaptığınız dosya değişiklikleri ise kalıcı olabilir.

Ubuntu kurulunca Windows tamamen silinir mi?​

Yalnızca kurulumda “Diski sil ve Ubuntu’yu kur” seçeneğini seçtiğiniz hedef disk silinir. Windows’u korumak istiyorsanız yanına kurulum seçeneğini kullanmalı ve disk özetini onaylamadan önce bölümleri dikkatle kontrol etmelisiniz.

Sunucuya da aynı ISO ile kurulum yapılır mı?​

Ubuntu Desktop kurulu bir bilgisayar da sunucu yazılımları çalıştırabilir. Bununla birlikte grafik masaüstü gerekmeyen sunucularda Ubuntu Server imajı ve sunucu kurulum kılavuzu daha uygun bir başlangıçtır. Bu rehber masaüstü kurulumu içindir.