Steam Deck ile Linux tabanlı oyun deneyiminde önemli bir dönüşüm başlatan Valve, SteamOS’un donanım kapsamını genişletmeye hazırlanıyor. Şirket, Windows oyunlarını Linux üzerinde çalıştıran Proton’un yanı sıra, x86 tabanlı oyunları ARM işlemcilerde çalıştırmak için açık kaynaklı FEX uyumluluk katmanını ekosistemine dahil ediyor. Bu adımın, özellikle bağımsız bir donanım olarak geliştirilen Steam Frame üzerinde Windows oyun kütüphanesinin çalıştırılmasını sağlaması hedefleniyor.
FEX, Ryan Houdek’in liderliğindeki açık kaynaklı fex-emu projesine dayanıyor. 2018’den bu yana geliştirilen yazılım, modern x86 ve x86-64 komut seti uzantılarını destekleyen bir ikili yeniden derleyici barındırıyor. Bu teknoloji sayesinde x86 mimarisi için hazırlanan oyun kodları, çalışma sırasında ARM64 komutlarına dönüştürülerek Snapdragon serisi ve benzeri ARM yongalarında yürütülebiliyor.
Sistem, emülasyonun oluşturduğu performans maliyetini azaltmak için grafik komutlarını doğrudan cihazın yerel grafik kütüphanelerine iletiyor. Oyunların OpenGL ve Vulkan gibi grafik API’lerine doğrudan erişebilmesi, işlemci tarafındaki çeviri yükünü düşürüyor. Valve’ın geliştirici belgelerinde yer alan bilgilere göre FEX, sahne geçişleri ve tekrarlanan işlemler sırasında oluşabilecek takılmaları azaltmak amacıyla kod önbellekleme mekanizmasından da yararlanıyor.
Bu optimizasyonların sonucunda işlemci kaynaklı performans kaybının yüzde 10 ila yüzde 20 arasında tutulması amaçlanıyor. Böylece grafik işlemcisinin kapasitesinin büyük bölümünün oyunlara ayrılması mümkün hale geliyor. Ancak bu yapı, oyunların ARM donanımlara ayrıca port edilmesi gerekliliğini azaltmayı hedefliyor.
Valve mühendisi Pierre-Loup Griffais’in açıklamasına göre şirket, FEX projesini ve baş geliştiricisi Ryan Houdek’i henüz prototip aşamasındayken, 2016 ve 2017 yıllarından itibaren gizlice finanse etti. Valve, geliştiricilerin oyunlarını her platform için ayrı ayrı uyarlamasını zaman kaybı olarak değerlendirirken, projenin geniş kullanıcı kitlesinin güvenebileceği bir olgunluğa ulaşmasının yaklaşık on yıl süreceğini öngördü.
FEX’in SteamOS’a eklenmesi, platformun yalnızca x86 tabanlı bilgisayarlar ve el konsollarıyla sınırlı kalmamasının önünü açıyor. Proton Windows ile Linux arasındaki uyumluluğu sağlarken, FEX x86 oyunların ARM cihazlarda çalıştırılmasını mümkün kılıyor. Bu yaklaşım; dizüstü bilgisayarlar, tabletler, bağımsız sanal gerçeklik başlıkları ve diğer taşınabilir cihazlar için Steam kütüphanesinin kullanım alanını genişletebilir. Valve ise Steam Deck 2 için enerji verimliliği ile güç tüketimi arasında denge kurabilecek yeni çip mimarilerini beklemeyi sürdürüyor.
