Yazılım, bilgisayara veya başka bir cihaza ne yapacağını söyleyen programlar ve bunların bileşenleridir; en kısa haliyle sistem yazılımı, uygulama yazılımı ve geliştirme yazılımı diye düşünülebilir.
Bu soruyu en pratik biçimde yanıtlamak için önce yazılımın ne işe yaradığına bakmak, sonra da günlük kullanımda karşılaşılan ana türleri örneklerle ayırmak en doğru yoldur.
Örneğin bir tarayıcı uygulamadır, bir işletim sistemi sistem yazılımıdır, bir kod editörü ise çoğu zaman geliştirme yazılımı olarak değerlendirilir. Bazı araçlar sınırda kalabilir; bu durumda esas görevine bakmak gerekir.
Yazılımı doğru anlamak için adından çok işlevine bakmak gerekir; böylece aynı programın neden farklı bağlamlarda anıldığını da daha kolay ayırt edersiniz.
Bu soruyu en pratik biçimde yanıtlamak için önce yazılımın ne işe yaradığına bakmak, sonra da günlük kullanımda karşılaşılan ana türleri örneklerle ayırmak en doğru yoldur.
Yazılımı Temel Türlerine Göre Ayırın
Yazılımı türlerine ayırmak, adları ezberlemekten daha yararlıdır; çünkü aynı program birden fazla özelliğe sahip olsa da ana görevi genelde nettir. Sistem yazılımı donanımı yönetir, uygulama yazılımı kullanıcı işini yapar, geliştirme yazılımı ise başka yazılımların üretilmesine yardımcı olur.Sistem Yazılımı Neyi Kapsar?
Sistem yazılımı, bilgisayarın çalışmasını sürdüren temel katmandır. İşletim sistemi, aygıt sürücüleri ve bazı yardımcı araçlar bu grupta yer alır; yani kullanıcı doğrudan bunu amaç olarak kullanmasa da diğer programların çalışması buna bağlıdır.Uygulama Yazılımı Neyi Çözer?
Uygulama yazılımı, doğrudan bir kullanıcı ihtiyacını karşılar. Web tarayıcısı, metin düzenleyici, muhasebe programı, mesajlaşma uygulaması ve oyunlar bu grupta düşünülebilir; ortak nokta, bir işi yapmak için açılıp kullanılmalarıdır.Geliştirme Yazılımı Neden Ayrı Bir Türdür?
Geliştirme yazılımı, yazılım üretmek için kullanılan araçları kapsar. Derleyici, yorumlayıcı, IDE, kod düzenleyici ve hata ayıklayıcı gibi araçlar, bir programı yazma, test etme ve düzeltme sürecini destekler.| Yazılım türü | Ayırt eden nokta |
|---|---|
| Sistem yazılımı | Donanımı çalıştırır; işletim sistemi, sürücü ve temel yardımcı araçlar bu gruptadır. |
| Uygulama yazılımı | Kullanıcının işini yapar; tarayıcı, ofis yazılımı ve muhasebe programı gibi. |
| Geliştirme yazılımı | Diğer yazılımları üretmek için kullanılır; derleyici, IDE ve hata ayıklayıcı örnektir. |
| Açık kaynak yazılım | Kaynak kodu erişilebilir olabilir; lisans şartları kullanım ve değişiklik hakkını belirler. |
| Ticari yazılım | Genelde lisansla kullanılır; destek, güncelleme ve dağıtım koşulları ürüne göre değişir. |
| Masaüstü / mobil / web yazılımı | Aynı işlev farklı platformda sunulabilir; seçim kullanım ortamına göre yapılır. |
Tür Seçerken Neye Bakılır?
Bir programın hangi sınıfa girdiğini anlamak için ilk soru, "Bu program bilgisayarı mı yönetiyor, bir kullanıcı işini mi yapıyor, yoksa başka yazılım üretmek için mi kullanılıyor?" sorusudur. Cevap bu üçünden hangisine daha yakınsa, türü de oradan okunur.Örneğin bir tarayıcı uygulamadır, bir işletim sistemi sistem yazılımıdır, bir kod editörü ise çoğu zaman geliştirme yazılımı olarak değerlendirilir. Bazı araçlar sınırda kalabilir; bu durumda esas görevine bakmak gerekir.
Lisans ve Dağıtım Biçimi Tür Yerine Geçmez
Açık kaynak, ücretli, ücretsiz veya abonelikle sunulması yazılımın ana türünü değiştirmez. Bunlar daha çok lisans ve dağıtım biçimini anlatır; örneğin hem açık kaynak bir geliştirme aracı hem de ticari bir uygulama bulunabilir.Yazılımı doğru anlamak için adından çok işlevine bakmak gerekir; böylece aynı programın neden farklı bağlamlarda anıldığını da daha kolay ayırt edersiniz.
