- Konu sahibi
- #1
Akü bittiğinde en sık görülen belirtiler marş motorunun hiç dönmemesi veya ağır dönmesi, farların zayıflaması ve gösterge panelinde tıkırtı duyulmasıdır. Önce far, iç aydınlatma ve kutup başlarını kontrol edin; ardından mümkünse akü voltajını ölçün. Düşük voltaj akünün boşaldığını gösterir, ancak akünün kesin olarak arızalı olduğunu kanıtlamaz. Takviye veya şarj sonrasında akü kısa sürede yeniden bitiyorsa akü kadar şarj sistemi ve araçta kaçak akım da test edilmelidir.
Akünün bitmesi, içindeki elektrik enerjisinin marş için gereken seviyenin altına düşmesi anlamına gelir. Bunun nedeni her zaman akünün kendisi değildir. En yaygın sebepler şunlardır:
Akü zayıfladığında marş sırasında motor normalden yavaş döner. Kontağı çevirdiğinizde tek bir “tık” sesi gelebilir veya art arda hızlı tıkırtılar duyulabilir. Farlar ve gösterge ışıkları belirgin biçimde kısılıyorsa akü voltajı düşmüş olabilir.
Buna karşılık hiçbir elektrikli donanım çalışmıyorsa sorun yalnızca akü olmayabilir. Gevşek kutup başı, ana sigorta, şase kablosu veya başka bir elektrik arızası da aynı belirtiyi oluşturabilir. Marş motoru normal hızda dönüyor fakat motor çalışmıyorsa, sorunun aküden çok yakıt, ateşleme veya motor yönetim sistemiyle ilgili olma ihtimali artar.
Aşağıdaki tablo, belirtileri ilk değerlendirme için ayırmaya yardımcı olur:
Farların yanması akünün sağlam olduğunu göstermez. Farlar, marş motoruna göre çok daha düşük akım tüketir; bu nedenle zayıflamış bir akü farları yakıp marşı çeviremeyebilir.
Ölçüm için bir dijital multimetre kullanın. Araç en az birkaç saat çalışmamış olsun; hemen sürüşten veya şarjdan sonra yapılan ölçüm gerçek dinlenme voltajını göstermeyebilir. Ölçüm sırasında metal takıları uzak tutun, kutup başlarını kısa devre ettirmeyin ve aküde çatlak, sızıntı veya şişme varsa işlem yapmayın.
Takviye, boşalmış aküye geçici olarak marş bastırabilir; akünün arızasını onarmaz. Takviye öncesinde iki aracın da 12 voltluk sistem kullandığından emin olun. Aküde şişme, çatlak, sızıntı veya donma şüphesi varsa takviye yapmayın.
Akü şarj edildikten sonra voltajını koruyor, motor birkaç gün normal çalışıyor ve araçta kaçak veya şarj sistemi sorunu bulunmuyorsa değişim gerekmeyebilir. Buna karşılık tam şarjdan kısa süre sonra voltaj hızla düşüyor, marş sırasında çöküyor veya yük testinde başarısız oluyorsa akünün kapasitesi bitmiş olabilir.
Değişim kararında yalnızca voltaja bakmayın. Akünün yaşı, soğuk çalıştırma performansı, fiziksel durumu ve aracın üretici tarafından istenen kapasite ile marş akımı değerleri birlikte değerlendirilmelidir. Yeni akü takılırken kutup yönü, fiziksel ölçü, kapasite ve marş akımı araca uygun olmalıdır; bazı modern araçlarda akü değişiminden sonra enerji yönetimi sisteminin tanıtılması da gerekebilir.
Akü değiştirildiği hâlde sorun sürerse servisten yalnızca “aküyü kontrol etmesini” istemek yerine şu üç testi talep edin: akünün yük testi, motor çalışırken şarj voltajı ve araç kilitlenip elektronik sistemler uykuya geçtikten sonra kaçak akım testi. Bu üç sonuç birlikte değerlendirilmeden yeni aküyü tekrar değiştirmek, asıl arızayı gizleyebilir.
Araba aküsü neden biter?
Akünün bitmesi, içindeki elektrik enerjisinin marş için gereken seviyenin altına düşmesi anlamına gelir. Bunun nedeni her zaman akünün kendisi değildir. En yaygın sebepler şunlardır:
- Far, iç aydınlatma, multimedya veya bagaj lambasının açık kalması.
- Aracın uzun süre kullanılmaması. Araç kapalıyken de alarm, merkezi kilit ve bazı elektronik üniteler az miktarda akım tüketir.
- Akünün yaşlanması. Akü şarj oluyor gibi görünse bile kapasitesi azaldığı için gece boyunca veya birkaç soğuk çalıştırmada tükenebilir.
- Soğuk hava. Düşük sıcaklıkta akünün kullanılabilir kapasitesi azalır, motor yağı koyulaştığı için marş motorunun ihtiyacı artar.
- Kutup başlarının gevşek, oksitli veya kirli olması. Bu durumda akü dolu olsa bile marş akımı motora yeterince ulaşmayabilir.
- Alternatörün aküyü yeterince şarj etmemesi. Şarj kayışı, alternatör, regülatör veya kablo bağlantısındaki sorunlar akünün sürüş sırasında dolmamasına yol açabilir.
- Araçta kaçak akım bulunması. Kontak kapalıyken bir modülün uykuya geçmemesi veya sonradan takılan bir cihazın fazla tüketim yapması buna örnektir.
Bitik akü nasıl anlaşılır?
Akü zayıfladığında marş sırasında motor normalden yavaş döner. Kontağı çevirdiğinizde tek bir “tık” sesi gelebilir veya art arda hızlı tıkırtılar duyulabilir. Farlar ve gösterge ışıkları belirgin biçimde kısılıyorsa akü voltajı düşmüş olabilir.
Buna karşılık hiçbir elektrikli donanım çalışmıyorsa sorun yalnızca akü olmayabilir. Gevşek kutup başı, ana sigorta, şase kablosu veya başka bir elektrik arızası da aynı belirtiyi oluşturabilir. Marş motoru normal hızda dönüyor fakat motor çalışmıyorsa, sorunun aküden çok yakıt, ateşleme veya motor yönetim sistemiyle ilgili olma ihtimali artar.
Aşağıdaki tablo, belirtileri ilk değerlendirme için ayırmaya yardımcı olur:
| Belirti | Muhtemel neden | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Marş hiç dönmüyor, tek tık sesi geliyor | Düşük akü, gevşek bağlantı veya marş devresi sorunu | Kutup başlarını ve akü voltajını kontrol edin |
| Art arda hızlı tıkırtı var | Marş sırasında voltajın çökmesi | Aküyü ve bağlantıları test edin |
| Marş ağır dönüyor | Zayıf akü, soğuk hava veya yüksek marş direnci | Dinlenme ve marş anı voltajını ölçün |
| Farlar çalışıyor ancak marş yok | Akü kapasitesi yetersiz, kutup başı veya marş motoru arızası | Farın yanmasına güvenmeyin; yük altında test yapın |
| Takviyeden sonra tekrar bitiyor | Akü kapasite kaybı, şarj sistemi veya kaçak akım | Akü ve alternatör birlikte test edilsin |
Akü voltajı nasıl ölçülür?
Ölçüm için bir dijital multimetre kullanın. Araç en az birkaç saat çalışmamış olsun; hemen sürüşten veya şarjdan sonra yapılan ölçüm gerçek dinlenme voltajını göstermeyebilir. Ölçüm sırasında metal takıları uzak tutun, kutup başlarını kısa devre ettirmeyin ve aküde çatlak, sızıntı veya şişme varsa işlem yapmayın.
- Aracı kapatın ve multimetreyi doğru ayarlayın. Multimetreyi doğru akım voltajı, yani DC V konumuna alın ve ölçüm aralığını 20 volt civarına ayarlayın. Kırmızı probu artı, siyah probu eksi kutba değdirin.
- Dinlenme voltajını okuyun. Yaklaşık 12,6 volt dolu bir 12 voltluk akü için normal kabul edilir. 12,4 volt civarı kısmi şarja, 12,2 volt ve altı belirgin boşalmaya işaret eder. Bu değerler akünün kapasitesini tek başına kanıtlamaz.
- Marş sırasında voltajı izleyin. Bir kişi motoru çalıştırırken multimetre ekranını izleyin. Voltaj kısa süreli olarak belirgin biçimde çöküyor ve marş ağır dönüyorsa akü zayıf olabilir; fakat kötü kablo bağlantısı veya marş motoru da benzer sonuç verebilir.
- Çalışan motorda şarjı kontrol edin. Motor çalıştıktan sonra ölçümü yine kutuplarda yapın. Voltajın dinlenme değerinden belirgin biçimde yükselmemesi, alternatörün veya şarj devresinin incelenmesini gerektirebilir. Araçtan araca normal değer değişebileceği için tek bir ölçümle alternatörü kesin arızalı ilan etmeyin.
Takviye yapmak sorunu çözer mi?
Takviye, boşalmış aküye geçici olarak marş bastırabilir; akünün arızasını onarmaz. Takviye öncesinde iki aracın da 12 voltluk sistem kullandığından emin olun. Aküde şişme, çatlak, sızıntı veya donma şüphesi varsa takviye yapmayın.
- İki aracı güvenli konuma alın. Araçları birbirine temas ettirmeden park edin, kontakları kapatın ve kabloların fan veya kayışlara yaklaşmadığından emin olun.
- Kırmızı kabloyu artı kutuplara bağlayın. Önce boş akünün artı kutbuna, sonra destek veren akünün artı kutbuna bağlayın.
- Siyah kabloyu bağlayın. Siyah kabloyu destek veren akünün eksi kutbuna, diğer ucunu ise boş akülü aracın aküsünden uzak sağlam bir motor veya şase noktasına bağlayın. Bu bağlantı kıvılcım riskini azaltır.
- Destek veren aracı çalıştırın. Kısa süre bekledikten sonra aküsü boşalan aracı çalıştırmayı deneyin. Marş almıyorsa kabloları art arda uzun süre kullanmak yerine bağlantıları ve akünün durumunu yeniden kontrol edin.
- Kabloları ters sırayla çıkarın. Araç çalıştıktan sonra kabloları bağlantı sırasının tersine sökün ve çalışan aracı yalnızca kısa süre rölantide bırakmakla yetinmeyin; akünün uygun bir cihazla şarj edilmesi daha güvenilir sonuç verir.
Akü mü değişmeli, yoksa şarj yeterli mi?
Akü şarj edildikten sonra voltajını koruyor, motor birkaç gün normal çalışıyor ve araçta kaçak veya şarj sistemi sorunu bulunmuyorsa değişim gerekmeyebilir. Buna karşılık tam şarjdan kısa süre sonra voltaj hızla düşüyor, marş sırasında çöküyor veya yük testinde başarısız oluyorsa akünün kapasitesi bitmiş olabilir.
Değişim kararında yalnızca voltaja bakmayın. Akünün yaşı, soğuk çalıştırma performansı, fiziksel durumu ve aracın üretici tarafından istenen kapasite ile marş akımı değerleri birlikte değerlendirilmelidir. Yeni akü takılırken kutup yönü, fiziksel ölçü, kapasite ve marş akımı araca uygun olmalıdır; bazı modern araçlarda akü değişiminden sonra enerji yönetimi sisteminin tanıtılması da gerekebilir.
Akü değiştirildiği hâlde sorun sürerse servisten yalnızca “aküyü kontrol etmesini” istemek yerine şu üç testi talep edin: akünün yük testi, motor çalışırken şarj voltajı ve araç kilitlenip elektronik sistemler uykuya geçtikten sonra kaçak akım testi. Bu üç sonuç birlikte değerlendirilmeden yeni aküyü tekrar değiştirmek, asıl arızayı gizleyebilir.
