- Konu sahibi
- #1
İlk bakışta akü sağlam görünmesine rağmen marş motoru dönmüyorsa sorun çoğunlukla akü kutup başlarında veya şase bağlantısında, marş motorunda, marş rölesi ve sigortasında, kontak anahtarında ya da debriyaj/fren müşürü gibi çalıştırma güvenlik devresindedir. Akünün yalnızca voltajını ölçmek yeterli değildir; marş anındaki gerilim düşümünü ve bağlantıların akım taşıyıp taşımadığını kontrol etmek gerekir. Sesin nasıl geldiği, arızanın hangi noktada aranacağını daraltır.
Kontak çevrildiğinde hiçbir ses gelmiyorsa kumanda devresi, röle, sigorta, kontak anahtarı veya vites konumunu algılayan güvenlik sistemi şüphelidir. Tek bir “tık” sesi gelip motor dönmüyorsa marş motoru solenoidi, kablo bağlantısı veya yüksek akım hattı öne çıkar. Seri tıklama varsa akü zayıf olabilir; akü yeni ve ölçümde iyi görünse bile kutup başı ya da şase bağlantısındaki direnç aynı belirtiyi oluşturabilir. Marş motoru dönüyor ancak motor çalışmıyorsa sorun artık “marş basmıyor” değil, yakıt, ateşleme, immobilizer veya motor yönetim sistemi tarafındadır.
Güvenlik için aracı düz zeminde bırakın, el frenini çekin ve otomatik vitesi P konumuna alın. Manuel araçta vites boşa alın ve debriyaja basın. Kablo ve marş motoru çevresinde çalışırken metal aletleri akü kutuplarını kısa devre ettirmeyin.
Dinlenmiş bir akünün yaklaşık 12,6 volt göstermesi olumlu bir işarettir; ancak bu değer akünün marş sırasında yeterli akımı vereceğini tek başına kanıtlamaz. Marş konumunda gerilim hızla düşüyorsa akü kapasitesini kaybetmiş olabilir. Gerilim fazla düşmüyor, fakat marş motoru hâlâ dönmüyorsa bağlantı veya marş devresi üzerinde yoğunlaşın.
Aşağıdaki ayrım, gereksiz parça değişimini önlemek için kullanılabilir. Belirti tek başına kesin teşhis değildir; özellikle aralıklı arızalarda ölçüm yapılması gerekir.
Tablodaki sonuçlar kesin parça teşhisi değildir. Örneğin tek tık sesi marş motorunu düşündürür, fakat gevşek şase kablosu da aynı sesi oluşturabilir. Bu nedenle parça değiştirmeden önce marş sırasında hem aküde hem de marş motoru girişinde ölçüm yapılmalıdır.
Önce gösterge ışıklarının normal yanıp yanmadığına bakın. Gösterge tamamen sönüyorsa ana akü bağlantısı, ana sigorta veya akü kutup başı sorunu olasılığı artar. Gösterge normal olduğu hâlde marş komutunda sessizlik varsa araçta otomatik şanzıman için P veya N konumunu, manuel şanzıman için debriyaj pedalını algılayan müşürü kontrol edin. Fren pedalına basılması gereken modellerde fren lambalarının yanıp yanmadığı da ipucu verebilir.
İmmobilizer ışığı normalden farklı yanıp sönüyorsa yedek anahtarla denemek anlamlıdır. Yedek anahtar da aynı sonucu veriyorsa anahtar pilini değiştirmek tek başına çözüm olmayabilir; araç anahtarın tanınmaması nedeniyle marş iznini kesiyor olabilir. Bu durumda arıza kodu okunmalı ve servise “marş komutu geliyor mu, immobilizer marş iznini veriyor mu?” bilgisiyle başvurulmalıdır.
Bu durumda aküden marş motoruna giden kalın kablo, motor şasesi, solenoid ve marş motoru birlikte değerlendirilir. Bağlantılarda yanık veya ısınma izi varsa aracı tekrar tekrar çalıştırmaya zorlamayın. Marş motoru sökülerek kömürler, kolektör, yataklar ve solenoid kontrol edilmelidir. Marş motoruna doğrudan enerji verme gibi köprüleme yöntemleri, aracın hareket etmesine ve elektronik sistemlerin zarar görmesine yol açabileceği için deneyimsiz kişilerce uygulanmamalıdır.
Akü bağlantıları temiz ve sıkı, marş sırasında akü gerilimi yeterli, marş motorunun güç girişinde gerilim mevcut olduğu hâlde motor dönmüyorsa marş motoru veya solenoidi güçlü şüphelidir. Buna karşılık marş motoru girişinde gerilim yoksa marş motorunu değiştirmek sorunu çözmez; önce röle, sigorta, kontak anahtarı ve kablo hattı bulunmalıdır.
Servise yalnızca “akü sağlam ama marş basmıyor” demek yerine şu bilgileri aktarın: Kontak çevrildiğinde ses olup olmadığı, tek tık mı yoksa seri tıklama mı duyulduğu, gösterge ışıklarının sönüp sönmediği, arızanın soğukta veya sıcakta ortaya çıkıp çıkmadığı, aracın P/N ya da debriyaj basılıyken nasıl davrandığı ve akü ile marş sırasında ölçülen değerler. İstenen işlem de “aküyü tekrar değiştirmek” değil, yük altında akü testi, kutup ve şase gerilim düşümü testi, marş kumanda hattı kontrolü ve arıza kodu taraması olmalıdır.
Marş motoru dönmüyor ve kablolarda ısınma, yanık kokusu, duman veya akü çevresinde kıvılcım varsa denemeyi bırakın. Ölçüm sonucu belirlenmeden parça değişimine gitmemek, sağlam aküye rağmen devam eden marş arızasında en doğru ilk adımdır.
Önce belirtiyi ayırın
Kontak çevrildiğinde hiçbir ses gelmiyorsa kumanda devresi, röle, sigorta, kontak anahtarı veya vites konumunu algılayan güvenlik sistemi şüphelidir. Tek bir “tık” sesi gelip motor dönmüyorsa marş motoru solenoidi, kablo bağlantısı veya yüksek akım hattı öne çıkar. Seri tıklama varsa akü zayıf olabilir; akü yeni ve ölçümde iyi görünse bile kutup başı ya da şase bağlantısındaki direnç aynı belirtiyi oluşturabilir. Marş motoru dönüyor ancak motor çalışmıyorsa sorun artık “marş basmıyor” değil, yakıt, ateşleme, immobilizer veya motor yönetim sistemi tarafındadır.
Güvenlik için aracı düz zeminde bırakın, el frenini çekin ve otomatik vitesi P konumuna alın. Manuel araçta vites boşa alın ve debriyaja basın. Kablo ve marş motoru çevresinde çalışırken metal aletleri akü kutuplarını kısa devre ettirmeyin.
Akünün gerçekten yük altında iyi olduğunu kontrol edin
Dinlenmiş bir akünün yaklaşık 12,6 volt göstermesi olumlu bir işarettir; ancak bu değer akünün marş sırasında yeterli akımı vereceğini tek başına kanıtlamaz. Marş konumunda gerilim hızla düşüyorsa akü kapasitesini kaybetmiş olabilir. Gerilim fazla düşmüyor, fakat marş motoru hâlâ dönmüyorsa bağlantı veya marş devresi üzerinde yoğunlaşın.
- Akü kutup başlarını inceleyin. Pozitif ve negatif bağlantılarda gevşeklik, oksitlenme, ısınma izi veya çatlak olup olmadığını kontrol edin. Kelepçe elle oynuyorsa bağlantı güvenilir değildir; temizleyip uygun biçimde sıkın.
- Negatif kablonun şase bağlantısını kontrol edin. Aküden gövdeye ve motora giden kalın kablonun bağlantı noktalarında pas, boya, gevşeklik veya kopma arayın. Kötü şase bağlantısı aküyü sağlam gösterirken marş motoruna yeterli akım gitmesini engeller.
- Marş sırasında gerilim düşümünü ölçün. Multimetreyi akü kutuplarına bağlayıp marş konumunda değeri izleyin. Değer belirgin biçimde çöküyorsa akü veya ana bağlantılar; değer korunuyorsa marş motoru, röle ya da kumanda devresi daha olasıdır. Ölçüm sınırları araç ve akü tipine göre değişebildiği için tek bir sayı yerine normal dinlenme gerilimiyle marş anındaki düşüş arasındaki farkı değerlendirin.
Belirtiye göre olası arızalar
Aşağıdaki ayrım, gereksiz parça değişimini önlemek için kullanılabilir. Belirti tek başına kesin teşhis değildir; özellikle aralıklı arızalarda ölçüm yapılması gerekir.
| Belirti | Daha olası neden | Sonraki kontrol |
|---|---|---|
| Hiç ses yok | Röle, sigorta, kontak anahtarı, immobilizer veya güvenlik müşürü | Marş kumanda hattına ve ilgili sigortalara bakın; yedek anahtarla deneyin |
| Tek güçlü tık | Marş solenoidi, marş motoru, şase veya yüksek akım kablosu | Marş motoru bağlantılarında gerilim ve gerilim düşümü ölçülmeli |
| Seri tıklama | Akü kapasite kaybı veya kutup başı/şase direnci | Yük altında akü ve bağlantı testi yapılmalı |
| Marş motoru dönüyor, motor çalışmıyor | Yakıt, ateşleme, immobilizer veya motor yönetimi | Gösterge panelindeki immobilizer uyarısı ve arıza kodları kontrol edilmeli |
| Sadece P veya N konumunda çalışıyor | Vites konum sensörü veya marş güvenlik devresi | Vites göstergesi ve ilgili müşürün ayarı kontrol edilmeli |
Kontak çevrildiğinde hiç tepki yoksa
Önce gösterge ışıklarının normal yanıp yanmadığına bakın. Gösterge tamamen sönüyorsa ana akü bağlantısı, ana sigorta veya akü kutup başı sorunu olasılığı artar. Gösterge normal olduğu hâlde marş komutunda sessizlik varsa araçta otomatik şanzıman için P veya N konumunu, manuel şanzıman için debriyaj pedalını algılayan müşürü kontrol edin. Fren pedalına basılması gereken modellerde fren lambalarının yanıp yanmadığı da ipucu verebilir.
İmmobilizer ışığı normalden farklı yanıp sönüyorsa yedek anahtarla denemek anlamlıdır. Yedek anahtar da aynı sonucu veriyorsa anahtar pilini değiştirmek tek başına çözüm olmayabilir; araç anahtarın tanınmaması nedeniyle marş iznini kesiyor olabilir. Bu durumda arıza kodu okunmalı ve servise “marş komutu geliyor mu, immobilizer marş iznini veriyor mu?” bilgisiyle başvurulmalıdır.
Tek tık geliyor veya marş motoru dönmüyorsa
Bu durumda aküden marş motoruna giden kalın kablo, motor şasesi, solenoid ve marş motoru birlikte değerlendirilir. Bağlantılarda yanık veya ısınma izi varsa aracı tekrar tekrar çalıştırmaya zorlamayın. Marş motoru sökülerek kömürler, kolektör, yataklar ve solenoid kontrol edilmelidir. Marş motoruna doğrudan enerji verme gibi köprüleme yöntemleri, aracın hareket etmesine ve elektronik sistemlerin zarar görmesine yol açabileceği için deneyimsiz kişilerce uygulanmamalıdır.
Akü bağlantıları temiz ve sıkı, marş sırasında akü gerilimi yeterli, marş motorunun güç girişinde gerilim mevcut olduğu hâlde motor dönmüyorsa marş motoru veya solenoidi güçlü şüphelidir. Buna karşılık marş motoru girişinde gerilim yoksa marş motorunu değiştirmek sorunu çözmez; önce röle, sigorta, kontak anahtarı ve kablo hattı bulunmalıdır.
Arızayı servise nasıl tarif etmelisiniz?
Servise yalnızca “akü sağlam ama marş basmıyor” demek yerine şu bilgileri aktarın: Kontak çevrildiğinde ses olup olmadığı, tek tık mı yoksa seri tıklama mı duyulduğu, gösterge ışıklarının sönüp sönmediği, arızanın soğukta veya sıcakta ortaya çıkıp çıkmadığı, aracın P/N ya da debriyaj basılıyken nasıl davrandığı ve akü ile marş sırasında ölçülen değerler. İstenen işlem de “aküyü tekrar değiştirmek” değil, yük altında akü testi, kutup ve şase gerilim düşümü testi, marş kumanda hattı kontrolü ve arıza kodu taraması olmalıdır.
Marş motoru dönmüyor ve kablolarda ısınma, yanık kokusu, duman veya akü çevresinde kıvılcım varsa denemeyi bırakın. Ölçüm sonucu belirlenmeden parça değişimine gitmemek, sağlam aküye rağmen devam eden marş arızasında en doğru ilk adımdır.
