- Konu sahibi
- #1
Bağlamayı akort etmek için önce hangi düzeni kullanacağını belirle, ardından burguları yavaşça çevirerek telleri bir akort cihazındaki nota veya perde sesine eşleştir. Yeni başlayanlar için en pratik seçenek, kısa sap bağlamada yaygın kullanılan bağlama düzenidir: alt tel grubu La, orta tel grubu Re, üst tel grubu Mi. Uzun sapta ise kullanılan düzene göre sesler değişebilir; bu nedenle yalnız tel sırasına bakarak değil, seçtiğin düzene göre akort etmelisin.
Bağlamayı sessiz bir ortamda, mümkünse kromatik akort cihazı veya akort uygulaması açıkken akort et. Cihazın otomatik nota algılama modunda olması yeterlidir. Bağlamada aynı gruptaki teller birlikte çalındığı için her tel grubunu tek bir ses gibi dinle; grup içindeki tellerden biri diğerinden farklı duyuluyorsa o burguyu ayrıca düzelt.
Burguyu çevirirken küçük hareketler yap. Teli hedef sesten fazla inceltip sonra gevşetmek yerine, hedefin biraz altından başlayıp sesi yükseltmek daha dengeli sonuç verir. Tel çok gerginleşirse zorlamadan dur; yanlış oktava çıkmak telin kopmasına neden olabilir.
Aşağıdaki sıra, çalgıyı sapın sana baktığı ve tel gruplarının alt, orta ve üst olarak görüldüğü geleneksel yerleşime göredir. Alt tel grubu gövdeye en yakın, üst tel grubu ise sapın üst tarafındaki gruptur.
Akort cihazı notanın yanında oktav numarası da gösteriyorsa, cihazın gösterdiği oktavın kullandığın bağlama düzeniyle uyumlu olması gerekir. Oktav numarası farklı olduğunda nota adı doğru görünse bile tel çok kalın veya çok ince akort edilmiş olabilir. Emin değilsen nota adını, telin gerginliğini ve bağlamanın normal ses aralığını birlikte değerlendir.
Bağlama, kullanılan ezgiye veya yöresel çalış biçimine göre farklı düzenlerde akort edilebilir. Bu durumda tel gruplarının hedef notaları bağlama düzenine göre değişir. Aşağıdaki örnekler, düzen adlarının ne anlama geldiğini gösterir; kesin nota seçimi, çalacağın eser ve öğretim yöntemiyle belirlenmelidir.
Bir eserin başında veya ders notunda belirli bir düzen yazıyorsa, bağlamayı önce o düzene göre akort et. Bağlama düzeninde akort edip farklı düzende öğretilmiş bir eseri çalmaya çalışmak, parmak yerleri doğru olsa bile ezginin beklenenden farklı duyulmasına yol açar. Bu durum bağlamanın bozuk olduğunu kanıtlamaz; çoğu zaman yalnızca düzen uyuşmazlığı vardır.
Cihaz sürekli olarak aynı harf yerine yakınındaki başka bir harfi gösteriyorsa teli fazla gevşetme veya germeden önce telin hangi oktavda olduğunu kontrol et. Ortam gürültüsü, aynı gruptaki tellerin eşit gerilmemesi ve burgunun geri dönmesi de göstergenin kararsız kalmasına neden olabilir.
Bir tel grubunda tellerden yalnızca biri farklı duyuluyorsa tüm burguyu rastgele çevirmek yerine o telin burgusunu küçük hareketlerle düzelt. Akort yaptıktan sonra tel hemen eski sesine dönüyorsa burgu yeterince sıkı tutmuyor olabilir veya telin bağlama üzerindeki yerleşimi sorunlu olabilir. Bu durumda teli zorlayarak daha fazla germek çözüm değildir; burgu ve tel bağlantısı kontrol edilmelidir.
Akort cihazı olmadan da başka bir doğru akort edilmiş bağlamadan veya sabit ses veren bir referanstan yararlanılabilir; ancak bu yöntemde özellikle oktavı karıştırmak kolaydır. Başlangıç seviyesinde kromatik cihaz kullanmak, doğru notayı ve ses yüksekliğini birlikte kontrol etmeyi kolaylaştırır.
Akort etmeden önce
Bağlamayı sessiz bir ortamda, mümkünse kromatik akort cihazı veya akort uygulaması açıkken akort et. Cihazın otomatik nota algılama modunda olması yeterlidir. Bağlamada aynı gruptaki teller birlikte çalındığı için her tel grubunu tek bir ses gibi dinle; grup içindeki tellerden biri diğerinden farklı duyuluyorsa o burguyu ayrıca düzelt.
Burguyu çevirirken küçük hareketler yap. Teli hedef sesten fazla inceltip sonra gevşetmek yerine, hedefin biraz altından başlayıp sesi yükseltmek daha dengeli sonuç verir. Tel çok gerginleşirse zorlamadan dur; yanlış oktava çıkmak telin kopmasına neden olabilir.
Bağlama düzeninde akort etme
Aşağıdaki sıra, çalgıyı sapın sana baktığı ve tel gruplarının alt, orta ve üst olarak görüldüğü geleneksel yerleşime göredir. Alt tel grubu gövdeye en yakın, üst tel grubu ise sapın üst tarafındaki gruptur.
| Tel grubu | Hedef nota | Akort cihazında görülecek değer |
|---|---|---|
| Alt tel grubu | La | A |
| Orta tel grubu | Re | D |
| Üst tel grubu | Mi | E |
- Alt tel grubunu La sesine getir. Alt tel grubuna tek tek veya birlikte hafifçe vur ve cihazda
Anotasını ara. Gösterge düşükse ilgili burguyu teli biraz gererek, yüksekse gevşeterek ayarla. Aynı gruptaki tellerin göstergesi mümkün olduğunca aynı değerde olmalıdır. - Orta tel grubunu Re sesine getir. Orta grup tellerini çal ve cihazda
Dnotasını bekle. Burguyu çok küçük aralıklarla çevir; ibre veya gösterge merkeze geldiğinde teli yeniden çalarak sesin sabit kaldığını kontrol et. - Üst tel grubunu Mi sesine getir. Üst grup tellerini çal ve cihazda
Enotasını yakala. Nota bir oktav aşağıda veya yukarıda görünüyorsa yalnızca harfin doğru olmasına güvenme; teli uygun oktava getir. - Üç tel grubunu yeniden kontrol et. Alt, orta ve üst grupları sırayla tekrar çal. Bir grubu düzeltmek sap ve tel gerilimini çok az değiştirebileceği için son kontrolde bütün grupların göstergesinin merkezde kalması gerekir.
- Akordu gerçek çalım aralığında doğrula. Bağlamada birkaç açık tel ve bildiğin basit bir ezgi çal. Sesler birbirine uyuyorsa akort tamamdır; tek bir tel grubu diğerlerinden belirgin biçimde tiz veya pes duyuluyorsa o grubu yeniden ayarla.
Farklı düzenlerde ne değişir?
Bağlama, kullanılan ezgiye veya yöresel çalış biçimine göre farklı düzenlerde akort edilebilir. Bu durumda tel gruplarının hedef notaları bağlama düzenine göre değişir. Aşağıdaki örnekler, düzen adlarının ne anlama geldiğini gösterir; kesin nota seçimi, çalacağın eser ve öğretim yöntemiyle belirlenmelidir.
| Düzen | Ne zaman tercih edilir? | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| Bağlama düzeni | Genel kullanım ve başlangıç için | Yeni başlayanlar için en kolay takip edilen seçeneklerden biridir. |
| Bozuk düzen | Bazı yöresel tavırlar ve eserler için | Tel gruplarının hedef sesleri bağlama düzeninden farklıdır. |
| Misket veya başka özel düzenler | Belirli eser, makam veya icra biçimleri için | Eserin öğretildiği düzene göre akort edilmelidir. |
Akort cihazı doğru notayı göstermiyorsa
Cihaz sürekli olarak aynı harf yerine yakınındaki başka bir harfi gösteriyorsa teli fazla gevşetme veya germeden önce telin hangi oktavda olduğunu kontrol et. Ortam gürültüsü, aynı gruptaki tellerin eşit gerilmemesi ve burgunun geri dönmesi de göstergenin kararsız kalmasına neden olabilir.
Bir tel grubunda tellerden yalnızca biri farklı duyuluyorsa tüm burguyu rastgele çevirmek yerine o telin burgusunu küçük hareketlerle düzelt. Akort yaptıktan sonra tel hemen eski sesine dönüyorsa burgu yeterince sıkı tutmuyor olabilir veya telin bağlama üzerindeki yerleşimi sorunlu olabilir. Bu durumda teli zorlayarak daha fazla germek çözüm değildir; burgu ve tel bağlantısı kontrol edilmelidir.
Akort cihazı olmadan da başka bir doğru akort edilmiş bağlamadan veya sabit ses veren bir referanstan yararlanılabilir; ancak bu yöntemde özellikle oktavı karıştırmak kolaydır. Başlangıç seviyesinde kromatik cihaz kullanmak, doğru notayı ve ses yüksekliğini birlikte kontrol etmeyi kolaylaştırır.
