- Konu sahibi
- #1
D vitamini eksikliği yalnızca belirtilere bakılarak kesin anlaşılmaz. En güvenilir yol, aile hekimi veya ilgili uzmanla görüşüp kanda 25-hidroksivitamin D [25(OH)D] ölçümü yaptırmaktır. Sonuç, laboratuvarın referans aralığı, yaş, gebelik, kullanılan ilaçlar ve mevcut hastalıklarla birlikte değerlendirilir. Takviye kullanmaya başlamadan önce özellikle yüksek doz ürünlerde doktor önerisi alınmalıdır.
D vitamini düşük olan bazı kişilerde hiçbir belirti görülmeyebilir. Belirti ortaya çıktığında ise yorgunluk, kas güçsüzlüğü, yaygın kas veya kemik ağrısı, merdiven çıkarken zorlanma ve sık düşme gibi yakınmalar görülebilir. Çocuklarda büyüme ve kemik gelişimiyle ilgili sorunlar, bacaklarda şekil bozukluğu veya kemik ağrısı daha dikkat çekici olabilir.
Ancak bu yakınmalar demir eksikliği, kansızlık, tiroit hastalıkları, uyku sorunları, enfeksiyonlar veya başka kas-iskelet problemlerinde de görülebilir. Bu nedenle yalnızca halsizlik ya da ağrıya bakarak “D vitamini eksikliğim var” sonucuna varmak doğru değildir. Güneş ışığına az maruz kalmak, koyu ten, ileri yaş, emilim bozukluğu, obezite, böbrek veya karaciğer hastalığı ve bazı ilaçlar eksiklik riskini artırabilir; fakat risk bulunması da tek başına eksikliği kanıtlamaz.
Doktor değerlendirmesi sonrasında istenen temel test serum 25(OH)D düzeyidir. “Aktif D vitamini” olarak bilinen 1,25-dihidroksivitamin D testi, sıradan D vitamini eksikliğini araştırmak için genellikle ilk tercih değildir; daha özel böbrek, kalsiyum veya hormon sorunlarında istenebilir.
Randevuya giderken kullandığınız ilaçları, takviyeleri, daha önceki D vitamini sonuçlarını, böbrek-karaciğer hastalığı veya bağırsak emilim sorunu gibi bilinen durumları belirtin. Test sonucu çıktığında yalnızca sayıya değil, raporda yazan birime ve laboratuvarın referans aralığına da bakın. Farklı laboratuvarların yöntemleri ve değerlendirme sınırları değişebileceği için tek bir sayıyı herkes için geçerli kabul etmeyin.
Doktor, sonucun düzeyine ve kişinin özelliklerine göre günlük veya aralıklı bir tedavi planı belirleyebilir. Kullanılacak ürünün miktarı; yaşa, kilo durumuna, emilim sorunlarına, böbrek-karaciğer işlevlerine, gebeliğe ve eşlik eden hastalıklara göre değişebilir. Bu nedenle reçetesiz yüksek doz ampul, damla veya kapsül kullanmak güvenli bir yöntem değildir. Gereğinden fazla D vitamini kanda kalsiyum yükselmesine, bulantı, kusma, kabızlık, aşırı susama, sık idrara çıkma ve böbrek sorunlarına yol açabilir.
Tedavi başladıysa kontrolün ne zaman yapılacağı ve aynı dozun sürdürülüp sürdürülmeyeceği doktor tarafından belirlenmelidir. Sonuç düzelmiyorsa önce ilacın gerçekten önerilen dozda ve düzenli alınıp alınmadığı, ürünün dozu ve kullanım şekli kontrol edilir. Buna rağmen düşük kalıyorsa emilim bozukluğu, kullanılan ilaçlar, böbrek-karaciğer sorunları veya tanının yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
Şiddetli kas güçsüzlüğü, yürüme güçlüğü, açıklanamayan kırık, belirgin kemik ağrısı veya çocukta gelişimsel sorun varsa rutin takviye denemek yerine sağlık kuruluşuna başvurun. Özellikle gebelik, böbrek hastalığı, taş öyküsü veya çocukluk döneminde tedavi söz konusuysa doz kararını mutlaka hekim vermelidir.
Belirtiler eksikliği düşündürebilir ama tanı koydurmaz
D vitamini düşük olan bazı kişilerde hiçbir belirti görülmeyebilir. Belirti ortaya çıktığında ise yorgunluk, kas güçsüzlüğü, yaygın kas veya kemik ağrısı, merdiven çıkarken zorlanma ve sık düşme gibi yakınmalar görülebilir. Çocuklarda büyüme ve kemik gelişimiyle ilgili sorunlar, bacaklarda şekil bozukluğu veya kemik ağrısı daha dikkat çekici olabilir.
Ancak bu yakınmalar demir eksikliği, kansızlık, tiroit hastalıkları, uyku sorunları, enfeksiyonlar veya başka kas-iskelet problemlerinde de görülebilir. Bu nedenle yalnızca halsizlik ya da ağrıya bakarak “D vitamini eksikliğim var” sonucuna varmak doğru değildir. Güneş ışığına az maruz kalmak, koyu ten, ileri yaş, emilim bozukluğu, obezite, böbrek veya karaciğer hastalığı ve bazı ilaçlar eksiklik riskini artırabilir; fakat risk bulunması da tek başına eksikliği kanıtlamaz.
Kesinleştirmek için hangi test yapılır?
Doktor değerlendirmesi sonrasında istenen temel test serum 25(OH)D düzeyidir. “Aktif D vitamini” olarak bilinen 1,25-dihidroksivitamin D testi, sıradan D vitamini eksikliğini araştırmak için genellikle ilk tercih değildir; daha özel böbrek, kalsiyum veya hormon sorunlarında istenebilir.
Randevuya giderken kullandığınız ilaçları, takviyeleri, daha önceki D vitamini sonuçlarını, böbrek-karaciğer hastalığı veya bağırsak emilim sorunu gibi bilinen durumları belirtin. Test sonucu çıktığında yalnızca sayıya değil, raporda yazan birime ve laboratuvarın referans aralığına da bakın. Farklı laboratuvarların yöntemleri ve değerlendirme sınırları değişebileceği için tek bir sayıyı herkes için geçerli kabul etmeyin.
| Bulgusu | Ne düşündürür? | Sonraki adım |
|---|---|---|
| Belirti yok, test normal | Ölçüm yapılan tarihte belirgin eksiklik saptanmamış olabilir. | Gereksiz yüksek doz takviye kullanmayın; risk durumunuz varsa doktorun izlem planına uyun. |
| Belirti var, test düşük | D vitamini yetersizliği veya eksikliği değerlendirilir; yakınmaların tek nedeni olduğu kesinleşmez. | Doktorun önerdiği doz ve sürede tedaviyi uygulayın, gerekirse kontrol testi yaptırın. |
| Belirti var, test normal | Yakınmaların başka bir nedeni olabilir; D vitamini eksikliği desteklenmemiş olur. | Kansızlık, tiroit, demir, B12 veya kas-iskelet nedenleri için hekim değerlendirmesi isteyin. |
| Sonuç sınırda veya çelişkili | Birim, referans aralığı, kullanılan yöntem veya takviye kullanımı sonucu etkileyebilir. | Raporu ve kullandığınız ürünün dozunu doktorla birlikte yeniden değerlendirin; kendi kendinize doz artırmayın. |
Test sonucu düşük çıkarsa ne yapılır?
Doktor, sonucun düzeyine ve kişinin özelliklerine göre günlük veya aralıklı bir tedavi planı belirleyebilir. Kullanılacak ürünün miktarı; yaşa, kilo durumuna, emilim sorunlarına, böbrek-karaciğer işlevlerine, gebeliğe ve eşlik eden hastalıklara göre değişebilir. Bu nedenle reçetesiz yüksek doz ampul, damla veya kapsül kullanmak güvenli bir yöntem değildir. Gereğinden fazla D vitamini kanda kalsiyum yükselmesine, bulantı, kusma, kabızlık, aşırı susama, sık idrara çıkma ve böbrek sorunlarına yol açabilir.
Tedavi başladıysa kontrolün ne zaman yapılacağı ve aynı dozun sürdürülüp sürdürülmeyeceği doktor tarafından belirlenmelidir. Sonuç düzelmiyorsa önce ilacın gerçekten önerilen dozda ve düzenli alınıp alınmadığı, ürünün dozu ve kullanım şekli kontrol edilir. Buna rağmen düşük kalıyorsa emilim bozukluğu, kullanılan ilaçlar, böbrek-karaciğer sorunları veya tanının yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
Şiddetli kas güçsüzlüğü, yürüme güçlüğü, açıklanamayan kırık, belirgin kemik ağrısı veya çocukta gelişimsel sorun varsa rutin takviye denemek yerine sağlık kuruluşuna başvurun. Özellikle gebelik, böbrek hastalığı, taş öyküsü veya çocukluk döneminde tedavi söz konusuysa doz kararını mutlaka hekim vermelidir.
