- Konu sahibi
- #1
Şüpheli bir e-postayı anlamak için gönderenin tam adresini, mesajın sizden istediği işlemi ve bağlantıların gerçek hedefini inceleyin. Bağlantıya tıklamadan veya eki açmadan, iddiayı kurumun daha önce bildiğiniz uygulaması, sitesi ya da telefon numarası üzerinden doğrulayın. Tek bir işaret mesajın güvenli olduğunu kanıtlamaz: Gerçek görünen bir adres veya düzgün yazılmış bir metin de taklit edilebilir.
Önce mesajdaki görünen isme değil, gönderenin tam e-posta adresine bakın. Adresin @ işaretinden sonraki alan adını, kurumun bağımsız olarak bildiğiniz resmi alan adıyla karşılaştırın. Fazladan harfler, rakamla değiştirilmiş karakterler veya kuruma benzetilmiş farklı bir alan adı şüphe nedenidir. Yanıt adresi görünüyorsa onun farklı olması da ayrıca incelenmelidir.
Adres doğru görünse bile mesaj kesin olarak güvenilir değildir. Gönderen adresi taklit edilmiş veya gerçek bir hesap ele geçirilmiş olabilir. Özellikle tanıdığınız birinden beklenmedik bir ödeme, parola ya da dosya açma isteği geldiğinde, mesajı yanıtlamak yerine kişiye önceden bildiğiniz telefon numarasından ulaşın.
Acele ettiren tehditler, beklenmedik ödüller, parola veya tek kullanımlık doğrulama kodu talepleri de önemli uyarılardır. Yazım hataları şüpheyi artırabilir; ancak hatasız ve kişisel bilgiler içeren bir mesaj da sahte olabilir.
Bilgisayarda imleci bağlantının üzerine getirin, ancak tıklamayın. E-posta uygulaması hedef adresi gösteriyorsa bağlantı metniyle değil, görünen gerçek hedefle ilgilenin. Telefonda uzun basma hedefi gösterebilir; açma veya önizleme işlemini yanlışlıkla başlatmamaya dikkat edin. Hedefi güvenle göremiyorsanız bağlantıyı kullanmayın.
Örneğin, varsayımsal olarak bankanızın bilinen adresi
Beklemediğiniz ekleri, tanıdığınız birinden gelmiş görünseler bile açmadan önce ayrı bir iletişim kanalıyla doğrulayın. İletideki telefon numarasını aramak veya bağlantıyı kullanmak yerine, kurumun uygulamasını açın ya da adresini kendiniz yazarak hesabınızdaki bildirimi kontrol edin. Gerçek bir bildirim göremiyorsanız, önceden bildiğiniz resmi iletişim kanalından mesajın tarihini ve konusunu vererek kurumdan teyit isteyin.
Mesajdaki bağlantıları ve ekleri açmadan, e-posta hizmetinizin kimlik avı bildirme seçeneğini kullanın. İş veya okul hesabındaysa kurumun güvenlik ekibine de kurumun belirlediği bildirim yoluyla iletin; mesajın konusu, geliş zamanı ve yaptığınız işlemler incelemeye yardımcı olur. Bildirimin ardından mesajı silin. Bildirmek, gönderenin otomatik olarak engellendiği veya başka mesaj gelmeyeceği anlamına gelmeyebilir.
Yalnızca bağlantıyı açtıysanız sayfayı kapatın; bir dosya indirip indirmediğinizi veya herhangi bir bilgi girip girmediğinizi kontrol edin. Tıklamak tek başına hesabınızın ele geçirildiğini kanıtlamaz, ancak bir dosya açtıysanız veya çalıştırdıysanız cihazı internetten ayırın, güncel güvenlik yazılımıyla tarayın ve özellikle iş cihazıysa kurumun BT ekibine ne açtığınızı hemen bildirin.
Parola girdiyseniz, şüpheli bağlantıyı kullanmadan ilgili hizmete doğrudan gidip parolanızı hemen değiştirin. Aynı parolayı kullandığınız diğer hesaplarda da farklı ve benzersiz parolalar belirleyin; iki adımlı doğrulamayı etkinleştirin veya açık olduğunu doğrulayın. Hesabınıza erişemiyorsanız hizmetin resmi hesap kurtarma yolunu kullanın ve şüpheli oturumları kontrol edin.
Kart veya banka bilgisi paylaştıysanız bankanızla kartın üzerindeki ya da daha önce bildiğiniz resmi numaradan hemen görüşün; hangi bilgileri verdiğinizi ve işlemin zamanını söyleyerek kart ve hesap hareketleri için gerekli önlemleri isteyin. İş veya okul hesabı etkilendiyse, hangi hesabı kullandığınızı ve ne paylaştığınızı BT ekibine bildirin; parolanın kendisini mesajla göndermeyin.
Göndereni ve isteği inceleyin
Önce mesajdaki görünen isme değil, gönderenin tam e-posta adresine bakın. Adresin @ işaretinden sonraki alan adını, kurumun bağımsız olarak bildiğiniz resmi alan adıyla karşılaştırın. Fazladan harfler, rakamla değiştirilmiş karakterler veya kuruma benzetilmiş farklı bir alan adı şüphe nedenidir. Yanıt adresi görünüyorsa onun farklı olması da ayrıca incelenmelidir.
Adres doğru görünse bile mesaj kesin olarak güvenilir değildir. Gönderen adresi taklit edilmiş veya gerçek bir hesap ele geçirilmiş olabilir. Özellikle tanıdığınız birinden beklenmedik bir ödeme, parola ya da dosya açma isteği geldiğinde, mesajı yanıtlamak yerine kişiye önceden bildiğiniz telefon numarasından ulaşın.
Acele ettiren tehditler, beklenmedik ödüller, parola veya tek kullanımlık doğrulama kodu talepleri de önemli uyarılardır. Yazım hataları şüpheyi artırabilir; ancak hatasız ve kişisel bilgiler içeren bir mesaj da sahte olabilir.
Bağlantıyı açmadan hedefini kontrol edin
Bilgisayarda imleci bağlantının üzerine getirin, ancak tıklamayın. E-posta uygulaması hedef adresi gösteriyorsa bağlantı metniyle değil, görünen gerçek hedefle ilgilenin. Telefonda uzun basma hedefi gösterebilir; açma veya önizleme işlemini yanlışlıkla başlatmamaya dikkat edin. Hedefi güvenle göremiyorsanız bağlantıyı kullanmayın.
Örneğin, varsayımsal olarak bankanızın bilinen adresi
ornekbanka.com olsun. Mesajdaki ornekbanka.com.guvenlik-kontrol.example adresi bankanın alan adı değildir; banka adı başka bir alan adının önüne eklenmiştir. Buna karşılık doğru görünen bir alan adı da tek başına mesajın veya istenen işlemin güvenli olduğunu kanıtlamaz.Beklemediğiniz ekleri, tanıdığınız birinden gelmiş görünseler bile açmadan önce ayrı bir iletişim kanalıyla doğrulayın. İletideki telefon numarasını aramak veya bağlantıyı kullanmak yerine, kurumun uygulamasını açın ya da adresini kendiniz yazarak hesabınızdaki bildirimi kontrol edin. Gerçek bir bildirim göremiyorsanız, önceden bildiğiniz resmi iletişim kanalından mesajın tarihini ve konusunu vererek kurumdan teyit isteyin.
Şüpheli mesajı bildirin
Mesajdaki bağlantıları ve ekleri açmadan, e-posta hizmetinizin kimlik avı bildirme seçeneğini kullanın. İş veya okul hesabındaysa kurumun güvenlik ekibine de kurumun belirlediği bildirim yoluyla iletin; mesajın konusu, geliş zamanı ve yaptığınız işlemler incelemeye yardımcı olur. Bildirimin ardından mesajı silin. Bildirmek, gönderenin otomatik olarak engellendiği veya başka mesaj gelmeyeceği anlamına gelmeyebilir.
Bağlantıya tıkladıysanız veya bilgi verdiyseniz
Yalnızca bağlantıyı açtıysanız sayfayı kapatın; bir dosya indirip indirmediğinizi veya herhangi bir bilgi girip girmediğinizi kontrol edin. Tıklamak tek başına hesabınızın ele geçirildiğini kanıtlamaz, ancak bir dosya açtıysanız veya çalıştırdıysanız cihazı internetten ayırın, güncel güvenlik yazılımıyla tarayın ve özellikle iş cihazıysa kurumun BT ekibine ne açtığınızı hemen bildirin.
Parola girdiyseniz, şüpheli bağlantıyı kullanmadan ilgili hizmete doğrudan gidip parolanızı hemen değiştirin. Aynı parolayı kullandığınız diğer hesaplarda da farklı ve benzersiz parolalar belirleyin; iki adımlı doğrulamayı etkinleştirin veya açık olduğunu doğrulayın. Hesabınıza erişemiyorsanız hizmetin resmi hesap kurtarma yolunu kullanın ve şüpheli oturumları kontrol edin.
Kart veya banka bilgisi paylaştıysanız bankanızla kartın üzerindeki ya da daha önce bildiğiniz resmi numaradan hemen görüşün; hangi bilgileri verdiğinizi ve işlemin zamanını söyleyerek kart ve hesap hareketleri için gerekli önlemleri isteyin. İş veya okul hesabı etkilendiyse, hangi hesabı kullandığınızı ve ne paylaştığınızı BT ekibine bildirin; parolanın kendisini mesajla göndermeyin.
