- Konu sahibi
- #1
Genellikle evet: Başkasının çektiği veya hak sahibi olduğu bir görseli, izin ya da kullanım lisansı olmadan web sitenizde yayımlamak telif hakkı ihlali doğurabilir. Görselin internette bulunması, ücretsiz indirilmesi veya fotoğrafçısının belirtilmesi tek başına kullanma izni vermez. Güvenli yol, görseli kullanmadan önce hak sahibini ve lisans koşullarını doğrulamak; izin yoksa kullanmamak veya uygun lisanslı başka bir görsel seçmektir.
Bir fotoğrafı, çizimi ya da grafiği web sayfasına yüklemek ve ziyaretçilere sunmak, görselin çoğaltılıp yayımlanması anlamına gelebilir. Hak sahibi fotoğrafçı, illüstratör, ajans veya kullanım haklarını devralmış başka bir kişi ya da kuruluş olabilir. Görseli bir arama motorunda bulmuş olmanız, sosyal medyada paylaşılmış olması veya kaynak gösterme niyetiniz bu hakları kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Önce görselin bulunduğu sayfada lisans ya da kullanım koşulu olup olmadığını ve bu koşulların sizin kullanımınızı kapsayıp kapsamadığını kontrol edin. Örneğin lisans yalnızca kişisel kullanıma izin veriyor, ticari kullanımı yasaklıyor veya değişiklik yapılmasını sınırlandırıyor olabilir. Sitenizin reklam, satış ya da tanıtım amacı taşıması da izin değerlendirmesinde önemlidir. Lisans açık değilse görseli yayımlamayın; hak sahibinden kullanım izni alın.
İzin yazılıysa, hangi görseli, hangi site ve amaç için, ne kadar süreyle kullanabileceğinizi açıkça belirtin. Görseli kırpma, üzerine yazı ekleme veya başka bir tasarıma katma hakkı da ayrıca kapsanıyor mu sorun. Mesajlaşma ya da e-posta yazışmasını ve lisansın geçerli olduğu tarihteki koşulları saklayın. Bir kaynakta “atıf gerekir” yazması, atıfın tek başına yeterli olduğu anlamına gelmez; lisansın kullanıma izin vermesi de gerekir.
Bu ayrım pratikte şöyle işler: Bir fotoğrafı ücretsiz görsel sunduğunu belirten bir sitede bulduğunuzu varsayalım. Fotoğraf sayfasındaki lisans ticari kullanıma izin veriyor ancak fotoğrafçının adının belirtilmesini şart koşuyorsa, site ticari amaç taşıdığında da bu koşula uymanız gerekir. Yalnızca görseli indirmiş olmanız ya da fotoğrafçıya dipnotta yer vermeniz, lisansın diğer şartlarını karşılamaz. Lisans belirsizse fotoğrafı yayımlamayın ve kullanım izni için hak sahibine başvurun.
Görselin hak sahibinden izin alınmadığını fark ederseniz önce siteden kaldırın; görselin sayfada ve erişilebilen diğer yayın alanlarında kullanımını durdurun. Ardından görselin nereden alındığını, hangi sayfalarda yayımlandığını ve ne zaman kaldırıldığını not edin. Hak sahibiyle yazışırken hangi görselden ve hangi kullanımdan söz ettiğinizi belirterek kullanım izni verilip verilmediğini sorun. Sonradan izin alınması geçmişteki kullanımı kendiliğinden izinli hâle getirdiği varsayımına dayanak olmaz; talep veya anlaşmazlık varsa kapsamı ayrıca netleştirin.
Fotoğrafta tanınabilir bir kişi bulunuyorsa telif hakkı dışında kişisel verilerin korunması ve görüntünün yayımlanmasına ilişkin ayrı bir değerlendirme de gerekebilir. Fotoğrafı çeken kişiden izin almış olmak, fotoğraftaki kişinin görüntüsünü her amaçla yayımlama yetkisini otomatik olarak sağlamaz. Bu iki izin ve hak alanını birbirinden ayrı kontrol edin.
Belirli bir görselin lisansı ya da kullanım hakkı konusunda uyuşmazlık varsa, lisans metni, izin yazışmaları ve yayımlanma bilgileriyle birlikte Türkiye’de bilişim veya fikrî mülkiyet hukuku alanında çalışan bir hukukçudan somut olaya özgü görüş alın.
İzin gerekip gerekmediğini nasıl anlarsınız?
Bir fotoğrafı, çizimi ya da grafiği web sayfasına yüklemek ve ziyaretçilere sunmak, görselin çoğaltılıp yayımlanması anlamına gelebilir. Hak sahibi fotoğrafçı, illüstratör, ajans veya kullanım haklarını devralmış başka bir kişi ya da kuruluş olabilir. Görseli bir arama motorunda bulmuş olmanız, sosyal medyada paylaşılmış olması veya kaynak gösterme niyetiniz bu hakları kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Önce görselin bulunduğu sayfada lisans ya da kullanım koşulu olup olmadığını ve bu koşulların sizin kullanımınızı kapsayıp kapsamadığını kontrol edin. Örneğin lisans yalnızca kişisel kullanıma izin veriyor, ticari kullanımı yasaklıyor veya değişiklik yapılmasını sınırlandırıyor olabilir. Sitenizin reklam, satış ya da tanıtım amacı taşıması da izin değerlendirmesinde önemlidir. Lisans açık değilse görseli yayımlamayın; hak sahibinden kullanım izni alın.
İzin yazılıysa, hangi görseli, hangi site ve amaç için, ne kadar süreyle kullanabileceğinizi açıkça belirtin. Görseli kırpma, üzerine yazı ekleme veya başka bir tasarıma katma hakkı da ayrıca kapsanıyor mu sorun. Mesajlaşma ya da e-posta yazışmasını ve lisansın geçerli olduğu tarihteki koşulları saklayın. Bir kaynakta “atıf gerekir” yazması, atıfın tek başına yeterli olduğu anlamına gelmez; lisansın kullanıma izin vermesi de gerekir.
| Durum | Ne anlama gelir? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Hak sahibinden izin alındı | İzin, belirtilen kapsam ve koşullarla sınırlıdır. | İzin metnini saklayın ve şartlara uyun. |
| Açık lisans var | Kullanım, lisansın koşullarına bağlıdır. | Ticari kullanım, atıf ve değişiklik şartlarını kontrol edin. |
| Görsel yalnızca internette bulundu | Bu, kullanım izni verildiğini göstermez. | İzin alın veya başka görsel seçin. |
| Hak sahibi ya da koşullar belirsiz | Kullanım yetkiniz doğrulanamıyor. | Yayımlamadan önce doğrulayın; doğrulayamıyorsanız kullanmayın. |
İzin olmadan yayımlandıysa
Görselin hak sahibinden izin alınmadığını fark ederseniz önce siteden kaldırın; görselin sayfada ve erişilebilen diğer yayın alanlarında kullanımını durdurun. Ardından görselin nereden alındığını, hangi sayfalarda yayımlandığını ve ne zaman kaldırıldığını not edin. Hak sahibiyle yazışırken hangi görselden ve hangi kullanımdan söz ettiğinizi belirterek kullanım izni verilip verilmediğini sorun. Sonradan izin alınması geçmişteki kullanımı kendiliğinden izinli hâle getirdiği varsayımına dayanak olmaz; talep veya anlaşmazlık varsa kapsamı ayrıca netleştirin.
Fotoğrafta tanınabilir bir kişi bulunuyorsa telif hakkı dışında kişisel verilerin korunması ve görüntünün yayımlanmasına ilişkin ayrı bir değerlendirme de gerekebilir. Fotoğrafı çeken kişiden izin almış olmak, fotoğraftaki kişinin görüntüsünü her amaçla yayımlama yetkisini otomatik olarak sağlamaz. Bu iki izin ve hak alanını birbirinden ayrı kontrol edin.
Belirli bir görselin lisansı ya da kullanım hakkı konusunda uyuşmazlık varsa, lisans metni, izin yazışmaları ve yayımlanma bilgileriyle birlikte Türkiye’de bilişim veya fikrî mülkiyet hukuku alanında çalışan bir hukukçudan somut olaya özgü görüş alın.
