- Konu sahibi
- #1
Türkiye’de yeni girişiminiz için seçim yaparken önce işin riskini, ortaklık ve yatırım planını, ardından sermaye ve işletme maliyetlerini karşılaştırın. Tek başınıza düşük riskli bir faaliyeti deniyorsanız gerçek kişi işletmesi; ayrı bir tüzel kişilik ve daha kapalı bir ortaklık yapısı istiyorsanız limited şirket; yatırımcı alma ve pay devri planınız belirginse anonim şirket uygun bir başlangıç adayı olabilir. Kesin karar, beklenen kâr ve kişisel sorumluluklar da hesaplandıktan sonra verilmelidir.
Gündelik dilde “şahıs şirketi” denilen gerçek kişi işletmesinde işletme sahibi ile işletme ayrı bir tüzel kişilik oluşturmaz. İşin borçları bakımından kişisel mal varlığınız da risk altında olabilir. Bu yapı, tek kişinin yürüttüğü ve sözleşme veya borç riski sınırlı bir işe başlamayı kolaylaştırabilir; ancak düşük kuruluş yükü, riskin de düşük olduğu anlamına gelmez.
Limited ve anonim şirketler ise sahiplerinden ayrı tüzel kişilerdir. Şirketin borçları ile ortakların yükümlülükleri ayrılır; buna rağmen sermaye şirketi kişisel sorumluluğu her durumda ortadan kaldırmaz. Özellikle kişisel kefaletler, yöneticilikten doğan yükümlülükler ve kamu borçlarına ilişkin kurallar ayrıca değerlendirilmelidir. Limited şirkette ödenmeyen kamu borçları bakımından ortakların sorumluluğu da seçim öncesinde incelenmelidir.
Hem limited hem anonim şirket tek kişiyle kurulabilir; dolayısıyla yalnız olmanız gerçek kişi işletmesini seçmenizi zorunlu kılmaz. Limited şirkette pay devri için yazılı sözleşme ve kural olarak genel kurul onayı gibi işlemler gündeme gelir. Anonim şirkette pay devri genellikle daha esnek olsa da payın niteliği ve esas sözleşmedeki sınırlamalar sonucu değiştirebilir. “Anonim şirket yatırım almayı kolaylaştırabilir” demek, yatırımın garanti olduğu veya her payın serbestçe devredilebildiği anlamına gelmez.
Limited şirket için asgari sermaye 50.000 TL, anonim şirket için 250.000 TL’dir. Kayıtlı sermaye sistemini seçen halka açık olmayan anonim şirketlerde asgari başlangıç sermayesi 500.000 TL’dir. Nakdi sermayenin limited şirkette tamamı tescili izleyen 24 ay içinde ödenebilir; anonim şirkette ise en az dörtte biri tescilden önce, kalanı tescili izleyen 24 ay içinde ödenir. Sermaye taahhüdü bir kuruluş ücreti değildir; şirket için üstlenilen bir yükümlülüktür.
Kararı yalnız bu tutarlara veya ilk kuruluş masrafına bağlamayın. Muhasebe hizmeti, defter ve bildirim yükümlülükleri, vergi ve sosyal güvenlik durumu ile şirketten kendinize para aktarma biçiminin sonuçlarını da karşılaştırın. Gerçek kişi işletmesinde ve sermaye şirketlerinde vergileme farklı işler; en düşük verginin hangi yapıda çıkacağı kâra, giderlere, istisnalara ve paranın işletmeden nasıl alınacağına bağlıdır. Ciroyu kârla karıştırmayın ve tek bir vergi oranına bakarak karar vermeyin.
Örneğin tek başınıza abonelikli bir yazılım geliştirdiğinizi, başlangıçta yatırımcı aramadığınızı ve sözleşme riskinizin sınırlı olduğunu varsayın. Gerçek kişi işletmesi yalın bir adaydır. Ancak müşterilere yüksek tutarlı taahhütler verecek veya kredi için kişisel kefalet imzalayacaksanız, sadece başlangıç giderinin düşüklüğüne bakmak yeterli olmaz.
Aynı girişimde yakın zamanda birden fazla yatırımcıya pay vermeyi planlıyorsanız, anonim şirketin pay yapısını baştan değerlendirmek daha anlamlı olabilir. Yatırım planı belirsiz, ortak sayısı az ve ayrı tüzel kişilik ihtiyacı öncelikliyse limited şirket de adaydır. Bu karşılaştırma hangi türün kesinlikle daha kârlı olduğunu göstermez; beklenen gelir, gider ve risklere göre seçim yapmanızı sağlar.
Karar vermeden önce bir sayfaya faaliyet konunuzu, kurucu ve olası yatırımcı sayısını, tahmini yıllık gelir ve giderleri, başlangıç bütçesini, beklenen borçları ve kişisel kefalet ihtimalini yazın. Bu bilgilerle mali müşavirden en az iki uygun yapı için kuruluş ve yıllık yükümlülük karşılaştırması isteyin; ortaklık, pay devri ve sözleşme risklerini de gerektiğinde bir avukatla değerlendirin. Sektörünüz özel izin veya belirli bir şirket türü gerektiriyorsa seçimi kesinleştirmeden önce ilgili düzenlemeyi ayrıca doğrulayın.
Önce ortaklık ve risk ihtiyacını belirleyin
Gündelik dilde “şahıs şirketi” denilen gerçek kişi işletmesinde işletme sahibi ile işletme ayrı bir tüzel kişilik oluşturmaz. İşin borçları bakımından kişisel mal varlığınız da risk altında olabilir. Bu yapı, tek kişinin yürüttüğü ve sözleşme veya borç riski sınırlı bir işe başlamayı kolaylaştırabilir; ancak düşük kuruluş yükü, riskin de düşük olduğu anlamına gelmez.
Limited ve anonim şirketler ise sahiplerinden ayrı tüzel kişilerdir. Şirketin borçları ile ortakların yükümlülükleri ayrılır; buna rağmen sermaye şirketi kişisel sorumluluğu her durumda ortadan kaldırmaz. Özellikle kişisel kefaletler, yöneticilikten doğan yükümlülükler ve kamu borçlarına ilişkin kurallar ayrıca değerlendirilmelidir. Limited şirkette ödenmeyen kamu borçları bakımından ortakların sorumluluğu da seçim öncesinde incelenmelidir.
| Seçenek | Hangi ihtiyaçta öne çıkar? | Temel dikkat noktası |
|---|---|---|
| Gerçek kişi işletmesi | Tek başına, yalın başlangıç | İş borçları kişisel mal varlığını etkileyebilir |
| Limited şirket | Ayrı tüzel kişilik ve daha kapalı ortaklık | Pay devri belirli usullere ve sözleşme koşullarına bağlıdır |
| Anonim şirket | Yatırım ve pay devri planları | Sermaye ve yönetim yapısı önceden planlanmalıdır |
Sermayeyi ve toplam maliyeti birlikte hesaplayın
Limited şirket için asgari sermaye 50.000 TL, anonim şirket için 250.000 TL’dir. Kayıtlı sermaye sistemini seçen halka açık olmayan anonim şirketlerde asgari başlangıç sermayesi 500.000 TL’dir. Nakdi sermayenin limited şirkette tamamı tescili izleyen 24 ay içinde ödenebilir; anonim şirkette ise en az dörtte biri tescilden önce, kalanı tescili izleyen 24 ay içinde ödenir. Sermaye taahhüdü bir kuruluş ücreti değildir; şirket için üstlenilen bir yükümlülüktür.
Kararı yalnız bu tutarlara veya ilk kuruluş masrafına bağlamayın. Muhasebe hizmeti, defter ve bildirim yükümlülükleri, vergi ve sosyal güvenlik durumu ile şirketten kendinize para aktarma biçiminin sonuçlarını da karşılaştırın. Gerçek kişi işletmesinde ve sermaye şirketlerinde vergileme farklı işler; en düşük verginin hangi yapıda çıkacağı kâra, giderlere, istisnalara ve paranın işletmeden nasıl alınacağına bağlıdır. Ciroyu kârla karıştırmayın ve tek bir vergi oranına bakarak karar vermeyin.
Kararı kendi girişiminize uygulayın
Örneğin tek başınıza abonelikli bir yazılım geliştirdiğinizi, başlangıçta yatırımcı aramadığınızı ve sözleşme riskinizin sınırlı olduğunu varsayın. Gerçek kişi işletmesi yalın bir adaydır. Ancak müşterilere yüksek tutarlı taahhütler verecek veya kredi için kişisel kefalet imzalayacaksanız, sadece başlangıç giderinin düşüklüğüne bakmak yeterli olmaz.
Aynı girişimde yakın zamanda birden fazla yatırımcıya pay vermeyi planlıyorsanız, anonim şirketin pay yapısını baştan değerlendirmek daha anlamlı olabilir. Yatırım planı belirsiz, ortak sayısı az ve ayrı tüzel kişilik ihtiyacı öncelikliyse limited şirket de adaydır. Bu karşılaştırma hangi türün kesinlikle daha kârlı olduğunu göstermez; beklenen gelir, gider ve risklere göre seçim yapmanızı sağlar.
Karar vermeden önce bir sayfaya faaliyet konunuzu, kurucu ve olası yatırımcı sayısını, tahmini yıllık gelir ve giderleri, başlangıç bütçesini, beklenen borçları ve kişisel kefalet ihtimalini yazın. Bu bilgilerle mali müşavirden en az iki uygun yapı için kuruluş ve yıllık yükümlülük karşılaştırması isteyin; ortaklık, pay devri ve sözleşme risklerini de gerektiğinde bir avukatla değerlendirin. Sektörünüz özel izin veya belirli bir şirket türü gerektiriyorsa seçimi kesinleştirmeden önce ilgili düzenlemeyi ayrıca doğrulayın.
